Султанға сабақ берген қул

Аяз исмли бир қул Султан Маҳмудтың хызметшиси болыпты. Султан қулының әдеп-икрамлылығын көрип, оған меҳир берипти. Соншелли исенимин ақлапты, пүткил салтанаттың ғәзийнешиси етип тайынланып, сарайдың барлық ғәзийне-байлықлары оған тапсырылатуғын болыпты. Бул жағдайды көрген сарайдағылардың айырымлары буған күншиллик етипти. Күншиллик ҳәм менменликлери себепли “сондай әпиўайы бир қулга буншелли үлкен дәреже берилиўи”н ҳәм өзлериниң сол дәреже шелли абырайлары жоқ екенлигин өзлерине қабыл ете алмапты. Жағдай солай даўам етип, Султанға ҳәр күни, ҳәр-түрли сылтаў менен Аяздан шағым ете баслапты. Оның абырайын түсириў ушын қолынан келген ҳәмме исти сынап көрипти.

Күнлердиң биринде Султанның жанында бир сарай шабарманы екиншисине: “Билесеңбе қул Аяз ғәзийнеге тез-тез қатнайтуғын болып қалды? Менимше ол гәўҳарларымызды урлап жүрипти. Буған әминмен”, депти.

Буны еситкен Султан қулақларына исенбей “Ҳақыйқаттан да сондайма екен, ондай болса өз көзим менен көрейин” деп, ғәзийне ханасы дийўалына кишкене тесикше тестирипти. Солай етип, ишкериде болып атырған затларды тамаша етиўди баслапты.

Кеш түсипти, қул әсте сарай ғәзийнеханасына барып, қапыны сездирмей ашып ишке кирипти. Султан қулдың сандық алдына жақынласқанын көрипти. Ол жерде жасырып қойған кишкене ғана бир түйиншик екен. Түйиншикти сүйип, маңлайына тийгизип оны ашыпты. Ишинен қуллық дәўиринде кийген ески-түски кийими шығыпты. Оны кийип айнаның алдына барыпты. Өзине өзи: “Илгерилери сол кийимди кийип жүргениңде ким екенлигиңди еслейсеңбе?” - деп сорапты. - Ҳеш ким… Тек ғана бары-жоғы сатылатуғын бир қул едиң. Аллаҳ саған Султанның қолы менен, ылайық болмасаң да Өз рахметинен сондай неъматларды инам етти. Қай жерден келгениңди ҳасла умытпа! Себеби мал-дүнья инсанның ақлын алады, умытыўға мәжбүрлейди. Солай екен, сен де сеннен төмен дәрежедеге ийе болғанларға төмен нәзер менен қарап, кибирленбе! Буны ҳеш умытпа, ҳәй Аяз! - деп сандықты жаўып, қулыплапты ҳәм әсте ғана қапыдан шығыпты. Ғәзийнеден шығар-шықпас, Султан менен жүзбе-жүз келипти. Сонда Султан Аязға қарап турып, көзинен жас аға баслапты. Султан сөйлеўге де қыйланып, тамағы да тығылып қалыпты ҳәм өзин мәжбүрлеп болса да қулына сондай депти:

— Бүгинге шекем байлықларымның ғәзийнешиси едиң. Ендиликте… Кеўилимиздиң де ғәзийнешисине айландың. Маған, ҳақыйқый Султаным алдында ҳеш ким екенлигимди ҳәм оған қандай мүнәсибетте болыўым кереклигин үйреттиң…

Миролим Мансур.

İmon.uz сайтынан Кегейли районы «Искендер ҳәм Алаўатдин» жоме мешити имам-хатиби Арзыўбай Юсупов таярлады.

  • 913 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты