Үш сораўға бир жуўап

Бир күни Аллаҳға исенбейтуғын бир топар философлар қалаға келди, топар баслығы қалада жасайтуғынларға бир неше сораўы бар екенин айтып, қаладағы ең күшли алым менен ушырасажақ екенин билдирди. Адамлар оларды мәзҳаббасымыз Әбиў Ҳанийфаның алдына алып барды. Имам Аъзам болған Әбиў Ҳанийфа сол ўақытта талабаларға кесекке таяммум қылыўды үйретип турған еди. Философлар Әбиў Ҳанийфаға үш сораўына жуўап излеп жүргенин айтты, Әбиў Ҳанийфа:

– Қәне, сорайбериң, – деди.

Сонда философ мусылманларды мат етиў ушын алдыннан таярлап қойған сораўларын бере баслады:

– Биринши сораўымыз: Аллаҳ бар дейсиз, бирақ ол көринбейди ғо, қәне оны көрсетиң, бизлер де ийман келтирейик;

Екиншиси, шайтан жалыннан жаратылған дейсиз, қыяметте дозаққа түседи кейин жалын менен азапланады, дейсиз, жалын жалынды қалай жағады?

Үшиншиси, жақсылық та жаманлық та Аллаҳтан, дейсиз, енди солай екен, онда неге адамларды қылған ислери менен айыплайсыз? Инсанларды өз ҳалына қойың, қәлегенше жасасын.

Философ сөзин айтып болғаннан кейин имам Аъзам раҳматуллаҳи алайҳ қолындағы кесек пенен философтың басына урды.

Философ дәрриў қала қазысына шикәят етти. Имам Аъзам қазыханаға шақыртырылды. Имам Аъзам қазыханаға келгенинен кейин,

Қазы философқа:

– Қәне, сөйлең, шикәятыңызды еситейик, – деди.

Философ:

– Ҳәзирет бул имамға үш сораў бердим. Ол сораўларыма жуўап бериўдиң орнына, кесек пенен басымды жарды, – деди.

Қазы:

– Ҳәй имам! Сиздей адамға бундай ис жараса ма? – деди.

Имам Аъзам:

– Мен негизи сол кесекке пенен урып, бул кисиниң сораўларына жуўап бердим, – деди.

Қазы Имам Аъзамнан бул исти түсиндирип бериўин сорады. Имам Аъзам буны төмендегише түсиндирди:

– Ҳәзирет, бул киси маған “Аллаҳ тааланы көрсетиң, көрейик” деди. Мен қолымдағы кесек пенен оны урып сораўына жуўап бердим. "Қалайынша?” десеңиз, бул адамнан сораң, басына кесек пенен урғанымда, оның басы аўырды, сол аўырғанлықты бизлерге көрсетип бере ала ма?

Қазы философқа:

– Сол аўырғанлықты бизлерге көрсете аласаң ба? – деди.

Философ:

– Ҳәзирет ҳақыйқатта қатты аўырды, бирақ оны сизге қалай көрсетемен, ол тек ғана сезиледи ғо, – деди.

Имам Аъзам да:

– Ҳәй философ! Сен өзиңниң денеңде болған ҳәдийсени көрсете алмай атырсаң, басыңның аўырғанын бизлерге көрсете алмас екенсең, биз өзимиз оның бенделери болып турып, қалай саған Аллаҳты көрсетемиз! – деди.

Қазы:

– Екинши сораўы не? – деди

Имам Аъзам:

– Ол меннен “шайтан жалыннан жаратылған, жалын жалынды қалай жағады?” деп сорады. Мен оны кесек пенен урдым. Топырақ оның басын аўыртты. Оның денеси де топырақтан жаратылған ғо! Егер Аллаҳ қәлесе жалынды жалын менен де азаплайди. Оннан басы аўырған ба екен сорап көриң? – деди.

Қазы философтан:

– Басыңыз аўырды ма? – деп сорады.

Философ:

– Аўа – деп жуўап берди.

Буған жуўап ретинде имам Аъзам:

– Және маған: “Ҳәй имам! Жақсылық ҳәм жаманлық Аллаҳтан екенин айтасыз, онда неге адамларды қылған ислери себепли айыплайсыз? Олар қәлеген ислерин қылсын”, деди. Онда, ҳәзирет оннан және сорап көриң, ол инсанларда ирада, қәлеў жоқ, деп исенер екен, онда не ушын мен қылған ис жүзесинен сизге шикәят етеди! – деди.

Философ бул мәнили сөзлер қарсысында жеңилди ҳәм қәте исенимде жүргенин тән алып тәўбе етти.

Абдулазиз Идрисов «Абдулла Нарынжаный» мешити имам хатиби

  • 951 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты