Хош хабар: Республикамызда «Қарақум ийшан» мешити ѳз жумысын баслады

Республикамыздағы диний тараўдағы соңғы ѳзгерислерге нәзер салатуғын болсақ мешитлер саны және бир мешитке кѳбейди. Яғный 54 мешитке жетти.

Пайтахтымыз орайынан узақта жайласқан Мойнақ районының алыс «Қазақ дәрья» аўыл пуқаралары жыйыны аймағынан «Қарақум ийшан» жоме мешити мәмлекетлик дизимнен ѳтип, ѳз жумысын баслады.

Қарақалпақстан аймағындағы ең ири мәдений-ағартыўшылық орайы XIX әсирде бинят етилген «Қарақум ийшан» мешит-медресеси болып табылады. Алымлар тәрепинен сызылған сызылма бойынша бул жерде үш жүзден артық өжирелер халыққа хызмет қылған. Солардан талабалар тәлим алыўы ушын үш медресе, ибадат қылыў ушын жамиъ мешит, суўфылар қараргәҳы болған ханақаҳ, китапхана ҳәм хожалық ханаларынан ибарат болған. Қарақум медресеси ҳаққында Сейдабулла шайыр «Қарақум ийшан дәстаны» шығармасында:

Қарақум медресе мәнзил мәканы

Мусылман халқына илимниң кәни,

Ўағыз айтып, азан айтқан имамы,

Йығлап кѳриштилер әзийз ийшаным, деп келтиреди.

Қарақум ийшан комплексиниң тийкарын салған XIX әсирде жасап өткен қарақалпақ халқының перзенти, Бухарада тәлим алып соң Үргениште Муҳаммед Шарийф ийшан ал-Хоразмий, ал-Булғарийдан тасаўўуф яғный суфизм тәлимин алған суўфы, шайх, ҳәзрети Қутлыхожа ийшан Әзийзберди шайх улы болып есапланады. Қутлыхожа ийшан Бухара ҳәм Үргениште медресе тәлимин ҳәм тасаўўуф тәлийматын үйренип өз елине қайтқаннан кейин әўели Қоңыратта соң дәрьяның оң жағасында Қарақум деп аталыўшы жерде мешит, медресе ҳәм ханақаҳлар қурып халықты саўатландырыўға, мәдений, руўхый дәрежесиниң артыўына өз үлесин қосты. Тасаўўуф тарийқатын үйренип суўфылық жолын тутыўды қәлеўшилерге тасаўўуф тәлийматын үйретти. Қутлы хожа ийшан ҳаққында мағлыўматлар Хийўа архивинде де сақланып қалған. Брегель баспадан шығарған «Қарақалпақ халқының тарийхы ҳәм этнографиясы бойынша Хийўа архиви документлери» атлы мийнетинде Қутлы хожа ийшанның аты бир неше жерде келген.

Қутлыхожа ийшан тасаўўуфта нақшбандия тарийқатының ўәкили болып есапланады, яғный ол Орайлық Азияда белгили Абдулхалық Ғыждуўаный, ҳәзрет Баҳауддин Нақшбанд, Хожа Аҳрар Ўәлий киби уллы тасаўўуф ўәкиллериниң даўамшыларынан болды.

Қутлыхожа ийшан тийкарын салған Қарақум медресесинде тек ғана қарақалпақ халқының перзентлери емес, ал қоңсылас өзбек, қазақ ҳәм түркмен халықларының перзентлери де келип саўат ашқан ҳәм суўфылық тәлийматын үйренген.

Мәмлекетимиз тәрепинен аўыл турғынларының мүрәжаатлары инабатқа алынып, жергиликли ҳәкимият тәрепинен мешит қурылысы ушын «Қазақдәрья» аўыл пуқаралары жыйыны аймағынан жер майданы ажыратылды.

Ѳткен бир жыл даўамында жергиликли халықтың ҳәм исбилерменлердиң инсаныйлық кѳмеги менен барлық қолайлықларға ийе жаме мешит қурып питкерилди.

Мешитке ѳз дәўириниң руўхый-ағартыўшылық орыйы болған, «Қарақум ийшан» медресесиниң аты берилди.

Бүгин усы «Қарақум ийшан» мешитиниң ашылыў мәресими болып, онда район белсендилери, бир неше жыл халық мәпи ушын хызмет еткен мийнет ветеранлары, нураныйлар, мәҳәлле ақсақаллары, аўыл жаслары, Қарақалпақстан мусылманлары қазыяты қазысы ҳәм мешит имам-хатиблери мирәт етилди.

Қарақалпақстан мусылманлары қазыяты қазысы Шамсуддин Баҳауддинов XIX әсирдиң ортасы ҳәм екинши ярымында Қарақалпақстанның диний, билимлендириў ҳәм тасаўўуф орайы «Қарақум» мешит-медресеси болғаны, «Қарақум» медресесинде XIX әсир ҳәм XX әсирдиң басында қарақалпақ халқының көплеген атақлы перзентлери өз билимлерин жетилистиргени, солардан қарақалпақ әдебиятының классик шайыры Бердақ ­– Бердимурат Ҳалмуҳаммад улы, Кунхожа шайыр усы медреседе тәлим алғаны ҳаққында айтып ѳтип, республикамыздағы мешитлерде исленип атырған қурылыс-ремонт жумыслары ҳәм усындай саўлатлы мешит қурылысында жәрдем берген қәўендер ҳәм қурылысшыларға, аўыл халқына өз миннетдаршылығын билдирди.

Район ҳәкими Ерполат Еденбаев бүгинги күнде елимиздеги реформалар, жаңаланыўлар, жаратылып атырған мүмкиншиликлер ҳәм алыс аўыллардағы қурылыс-абаданластырыў жумыслары, тараўдағы имканиятлар ҳаққында айрықша атап өтти.

Илаждан соң мешитте жума намазы оқылды ҳәм «Қарақум ийшан» медресесиниң тийкарын салыўшы Қутлы хожа бабамыздың ҳәм усы мешит-медреседе ислеген, тәлим алған бәрше уламалар ҳаққына Қуран хатм қылынды.

Аўыл турғынларының болса усындай ықшам ҳәм көркем мешиттиң қурып, пайдаланыўға тапсырылғанынан кеўиллери қуўанышқа толды.

Аллаҳ таала бул мешиттиң мѳмин-мусылманлар ушын хызмет етиўин несийп етсин.

Қарақалпақстан мусылманлары қазыяты.

  • 571 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты