Ѳзбекстанда Имам Бухарий, Имам Термизий дѳретпелери баспадан шығарылады ҳǝм кең жǝмийетшиликке жеткизиледи

Бул ҳаққында Ѳзбекстан Республикасы Президенти Шавкат Мирзиёевтың Устазлар ҳǝм тǝрбияшылар күнине арналған салтанатли мǝресимдеги баянатында мǝлим етилди.

Оның сѳзлерине кѳре, биз кең кѳлемли демократиялық ѳзгерислер, атап айтқанда, тǝлим реформалары арқалы Ѳзбекстанда жаңа Ояныў дǝўири, яғный Үшинши Ренессанс тийкарын жаратыўды ѳзимизге тийкарғы мақсет етип белгиледик. Бул ҳаққында сѳйлер екенбиз, ǝўеле, үшинши Ренессанстың мазмун-мǝнисин ҳǝр биримиз, пүткил жǝмийетимиз терең аңлап алыўы керек.

Тарийхға нǝзер салсақ, Уллы жипек жолының кесиспесинде жайласқан ана ўатанымыз ǝзелден жоқары цивилизация ҳǝм мǝденият ошақларынан бири болғанын кѳремиз. Халқымыздың бай илимий-материаллық мийраслары, тасқа мѳрленген ǝййемги жазыўлар, ѳтмиштен қалған бийбаҳа архитектуралық естеликлер, кемнен-кем ушрайтуғын қолжазбалар, түрли табылмалар мǝмлекетшилик тарийхымыздың үш мың жыллық терең тамырыларынан дǝрек береди. Мен жоқарыда Аристотелдиң пикирлерин бийкарға еслемедим. Ҳǝммеңизге жақсы белгили, ǝййемги дǝўирде Грецияда жанған илим ошағы тоғызыншы - он екинши ǝсирлерде Орайлық Азия аймағында қайта парлады. Бул дǝўирде журтымыз аймағында биринши Ренессанс жүзеге келди ҳǝм ол дүнья тǝн алатуғын белгили кѳсемлерди жетистирип берди. Атап айтқанда, Муҳаммад Хорезмий, Аҳмад Фарғаний, Абу Райҳан Беруний, Абу Али ибн Сино, Маҳмуд Замаҳшарий сыяқлы онлап уллы ойшылларымыздың таң қаларлық илимий-дѳретиўшилик жаңа ашылыўлары улыўма дүньялық раўажланыўға күтǝ үлкен тǝсир кѳрсетти», - айтып ѳтти Мирзиёев.

Оның пикирине кѳре, «Ислам мǝдениятының алтын ǝсири» деп тǝн алынатуғын бул дǝўирде ана ўатанымыздан жетисип шыққан Имам Бухарий, Имам Термизий, Имам Матуридий, Бурҳаниддин Марғиноний, Абул Муъин Насафий сыяқлы уллы уламалар пүткил мусылман ǝлеминиң жоқары мақтанышы ҳǝм шексиз намысы есапланады.

«Он бесинши ǝсирде Саҳыпқыран Әмир Темур бабамыз тийкар салған ҳǝм оның мүнǝсип ǝўладлары даўам еттирген саўлатлы салтанат, журтымызда екинши Ояныў, яғный екинши Ренессанс дǝўирин баслап берди. Бул дǝўирде Қазизада Румий, Мырза Уллыбек, Ғиёсиддин Коший, Али Қушшы сыяқлы жетик илимпазлар, Лутфий, Саккокий, Қарый Хорезмий, Абдураҳман Жамий, Әлишер Наўайы, Бабур Мырза сыяқлы классик шайыр ҳǝм ойшыллар майданға шықты. Шарафиддин Әли Яздий, Мирхонд, Хондамир сыяқлы тарийхшылар, Маҳмуд Музаҳҳиб, Камалиддин Беҳзад сыяқлы сүўретшилер, кѳплеген хаттат (сулыў жазатуғын адам), сазенделер ҳǝм архитекторлардың даңқы дүньяға жайылды. Данышпан халқымыз ҳǝр еки Ренессанс дǝўиринде жǝҳǝнниң ең алдыңғы, раўажланған халықлары қатарында болғаны бǝршемизге үлкен мақтаныш бағышлайды. Бир ойлап кѳрейик, бабаларымыз бундай жоқары шыңларға қалай ерискен? Олар, бǝринен бурын, наданлыққа қарсы мǝрипат байрағын бǝлент кѳтерип, ѳз ақыл-зийреклиги ҳǝм күш-жигерин адамзат жаратқан илим жетискенликлерин терең үйрениў ҳǝм байытыўға бағышлаған. Тǝн алыў керек, биз ǝне сондай бийбаҳа мийрасларға кѳбинесе тек тарийхый естеликке қарағандай мүнǝсибетте болып келмектемиз. Бундай шексиз байлықты турмысымызға енгизиўде бийпǝрўалық ҳǝм итибарсызлыққа жол қойып атырмыз. Негизинде, бундай кем ушырайтуғын мийраслар кемнен-кем халықларға несип еткен. Бир ғана Илимлер академиясының Шығыстаныў институты фондларында сақланып атырған 100 мыңнан аслам кем ушырайтуғын қолжазбаларға дүнья халықлары ҳǝўес етеди. Биз бул ҳақыйқатты ҳǝр тǝреплеме терең аңғарыўымыз зǝрүр. Уллы бабаларымыздың айрықша ҳǝм кем ушырайтуғын илимий-руўхый мийраслары биз ушын турақлы ҳǝрекеттеги турмыслық дǝстүрге айланыўы керек. Бул ѳлмес мийраслар бǝрҳǝма қасымызда болып, бизге мудамы күш-қуўат ҳǝм йош бағышлаўы керек. Ең дǝслеп, миллий тǝлим системасын ǝне сондай руўх пенен суўғарыўымыз керек. Оның ушын алым ҳǝм қǝнигелеримиз, ҳүрметли уламаларымыз бул руўхый ғǝзийнени бүгинги ǝўладларға ǝпиўайы ҳǝм түсиникли, ѳзине тартатуғын етип жеткизиўи зǝрүр.

Сол мүнǝсибет менен Илимлер академиясы, Жоқары ҳǝм орта арнаўлы билимлендириў Министирлиги, Мǝденият министрлиги, Инновациялық раўажланыў министрлиги, Мусылманлар басқармасы, Халық аралық ислам академиясы, Ислам цивилизациясы орайы уллы ойшылларымыздың илимий-билимлендириў ҳǝм материаллық мийрасларын фундаментал тийкарда баспаға таярлаў, баспадан шығарыў ҳǝм кең жǝмийетшиликке жеткизиў, соның менен бирге, оны үйрениў методикасын ислеп шығып, ǝмелде қолланыў илажларын кѳрсин. Бул мǝселеге Бас министр орынбасары Б. Мусаев жуўапкер етип белгиленеди», - ѳз сѳзин жуўмақлады мǝмлекет басшысы.

Ѳзбекстан мусылманлары басқармасы Баспасѳз хызмети.

  • 79 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты