Ҳайыт намаздың орнына нәпил намаз оқысақ бола ма?

Сораў: Бүгинги күнде дүнядағы пандемия шараяты, журтымызда да карантин дағаза етилген. Мине сондай жағдайда ҳайыт намаз оқыла ма? Егер буған рухсат берилмесе, үйде шаңарақ ағзалар менен бирге ҳайыт намазын оқыў мүмкин бе?

Жуўап: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Бизлердиң Ҳанафий мәзҳабымыз бойынша ҳайыт намазын қандайда бир себеп пенен кешиксе мешитте үлкен жәмәәт пенен оқыў мүмкиншилиги болмағанда оны үйде бөлек өз алдына жәмәәт болып оқылмайды. Бул ҳаққында уламаларымыз ацрықша айтып өткен. Атап айтқанда ҳанафий фиқҳи бойынша тийкарғы китаплардан болған “Баҳрур роиқ” китабында былай делинген:

(ولم تقضَ إن فاتت مع الإمام): لأن الصلاة بهذه الصفة لم تعرف قربة إلا بشرائط لا تتم بالمنفرد

яғный : “Имам менен бирге ийд намазын оқыў мүмкиншилиги болмаса оны қаза етилмейди. Себеби шәриятимизда ийд намазын белгили шәртлерге көре оқыў мәлим болып, жалғыз оқыўшы адам ушын бул шәртлер толық болмайды ”

Ҳайыт намазы дурыс болыўы ушын ҳайыт намазын оқылыўынп улыўмалық рухсат (қәлеген адам кирип шығатуғын орын) болыўы ҳәм ҳайыт намазын адамларға муфтий тәрепинен тайынланған киси оқып бериўи керек. Ҳайыт намазын үйде оқылғанда мине усы шәртлер таўылған болмайды, нәтийжеде намаз дурыс болмайды. Бул ҳаққында Ибн Абидин раҳимаҳуллаҳ былай деген:

الْإِذْنُ الْعَامُّ وَهُوَ أَنْ تُفْتَحَ أَبْوَابُ الْجَامِعِ وَيُؤْذَنَ لِلنَّاسِ، حَتَّى لَوْ اجْتَمَعَتْ جَمَاعَةٌ فِي الْجَامِعِ وَأَغْلَقُوا الْأَبْوَابَ وَجَمَعُوا لَمْ يَجُزْ


яғный: “Улыўма рухсат - жамеь мешити ашылып, адамлар кириўине рухсат болыўы менен боладв. Ҳәттеки, егер мешитте бир жәмәәт жыйналып, қапыны жаўып алып жума (ямаса ҳайыт) намазын оқыса, намазлары дурыс болмайды ” (“Раддул муҳтор” китабы ).

Буннан улыўмалық рухсат болмағанда, ҳәтте бир жәмәәтлик мешитке кирип, өз алдына жума ямаса ҳайыт намазларын оқысалар да, намазлары дурыс болмайтуғыны белгили болып атыр.

Ҳәзирде көпшилик мусулман журтларының халық аралық ҳәм жергиликли пәтиўа аўқамлары, уламалары мөмин-мусылманлардың жанларын амар сақлаў ушын мешитлерде жыйналмаў, қәўип өтип кеткенше ибадатларды үйде оқып турыў шешимине келген. Буған жеткиликли тийкар бар екенини ҳәм мәселе әҳмийетли екенлигин ескерткен. Атап айтқанда, Германия пәтиўа комитети баслығы доктор Холид ҳанафий айрықша пәтиўа жәриялай отырып, бул жағдайда пандемия ўақтында ийд намазын үйде оқып болмайтуғын екенин өз алдына айтып өткен. Соның менен бирге, Иордания, Пакистан, Ҳиндстанлы уламалар да усы пәтиўаны қоллап-қуўатлаўған. Соны да еслетип өтиў керек, усы жағдайдан келип шығып, ҳайыт намазы оқылмаса да, байрам шадлықларын сақлап қалыў ушын Пайғамбарымыз саллаллоҳу алайҳи ўасалламның бир сүннетлерин тирилтиў мақсетке муўапық болып табылады. Әбиў Саьид разияллаҳу анҳудан рәўият етилген ҳәдисде былай делинген:

كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَا يُصَلِّي قَبْلَ الْعِيدِ شَيْئًا، فَإِذَا رَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ

(رَوَاهُ اِبْنُ مَاجَهْ بِإِسْنَادٍ حَسَنٍ)

яғный: “Расулуллаҳ саллаллаҳу алвйҳи ўасаллам ийд намазынан алдын нәпил намаз оқымайтуғын еди. Қашан үйине қайтса еки рәкат намаз оқыйтуғын еди” (Имам Ибн Мажа рәўияты ).

Уллы Ҳанафий фиқҳи дәреклеринен бири “Мажмаьул анҳур” китабында былай делинген:

اعْلَمْ أَنَّ صَلَاةَ الْعِيدِ قَائِمَةٌ مَقَامَ الضُّحَى فَإِذَا فَاتَتْ بِعُذْرٍ يُسْتَحَبُّ أَنْ يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ أَوْ أَرْبَعًا وَهُوَ أَفْضَلُ

яғный: “Бил, ҳайыт намазы Зуҳа намазының орнына қойылған. Қашан, ҳайыт намазы қандайда бир себеп пенен кешигип оқылмай қалса, еки ямаса төрт рәкат нәпил намаз оқыў мустаҳаб болады. Төрт ракат оқыған абзал”.

Жуўмақлап айтқанымызда, ҳәзирги шараятта ҳәммемиз биргеликте, шәриятымыз көрсетпелерине әмел етиўимиз, Аллаҳ тааланың сынақ-имтыханларынан шырайлы жағдайда өтиўге ҳәрекет етиўимиз керек болады. Ўаллаҳу аълам.


Өзбекстан мусулманлары басқармасы

Пәтиўа бөлими.

  • 669 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты