Шәрият қайтарған еки әмел

Ибн Умар разияллаҳу анҳума рәўият етеди: «Набий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Адам бирадары (танысы) ның саўдасы үстине саўда ислемесин. Өз бирадарының саўшылығы үстине саўшы қоймасын. Егер де, оған өзи рухсат берсе, зыяны жоқ», деди» (Муттафақун алайҳ).

«Адам өз бирадарының саўдасы үстине саўда етпесин». Мысалы, адам қандайда бир буйымды ихтыяр шәрти менен сатып алған қарыйдарға: «Саўдаңды буз, мен саған сол баҳаға өз затымды сатаман ямаса одан арзаныраққа сатаман», деп усыныўы ямаса саўдаласып, баҳасын келисип болған сатыўшыға: «Ол қарыйдар менен саўдаңды буз. Сол буйымыңызды қымбатыраққа сатып аламан», деп айтқанындай болады.

Басқа бир рәўиятта: «Мусылман өз бирадарының саўдасы үстине саўдаласпасын», деп айтылады. Саўда үстине саўдаласыў төмендегише: сатыўшы ҳәм қарыйдар өз-ара келисип турған болса, бирақ саўда питим етилмеген болса, басқа адам келип сатыўшыны: «Сол малды қымбатыраққа сатып аламан», деп усыныс етсе ямаса қарыйдарға: «Сол малға уқсас малды тағы да арзаныраққа беремен» десе, ҳарам болады.

«Өз бирадары саўшылығы үстине саўшылық қоймасын. Егер де оған өзи рухсат берсе, зыяны жоқ». Мысалы, биреў бир ҳаялға саўшы қойып, еки тәреп бир-бирине мақул келсе, бул ўақыядан хабар тапқан басқа биреў саўшылық үстине саўшы қойса - бул жағдай ҳарам екенлигин уламаларымыз айтып ѳткен.

Ҳәдийсте саўшылық үстине саўшы жиберсе тек биринши саўшы ўаз кешкенде ямаса рухсат бергенде ғана болатуғыны айтып өтилди. Биринши саўшыға разылық берилгенинен кейин, неке ақди дүзилмей, саўшы ўаз кешти, деп есапланатуғын дәрежеде көп ўақыт өтип кетсе ямаса келин болғанға зыян жеткизетуғын дәрежеде узақ ўақыт болса ямаса қыз тәреп сол биринши саўшыға разылық бергенинен кейин пикирлеринен қайтып қалса, бундай жағдайлардың барлығы биринши саўшының ўаз кешкени ямаса рухсат бергени ҳүкимине өтеди.

Жуўмақ орнында соны айтыўымыз мүмкин, биреўдиң саўдасы үстине саўда етиў, өзгенең саўшылығы үстине саўшылық қойыў, бир сөз бенен айтқанда, басқаларға қандай жол менен болса да азар жеткизиў, олар арасын бузыў, кек ҳәм жеркеништи келтирип шығаратуғын ҳарам ис болып табылады.

Сурайё Иброҳимова, “Хадичаи Кубро” ҳаял-қызлар орта арнаўлы ислам билим журты оқытыўшысы.

Hidoyat.uz сайтынан Даўытбай Беканов таярлады.

  • 279 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты