Кийиниўде кимлерге еликлеп атырмыз?

Үйде болсын, көшеге шығыў ушын яки бир жерге барыў ушын ҳәр ким ҳаўаның ыссы-суўығына, кимлер менен ушырасыўына қарап кийим кийеди. Мысалы қыстың суўық күнлеринде қалың кийим кийип, өзимизди суўықта қорғаймыз, жаздың ыссы күнлеринде болса жеңил кийимлер кийип ыссылап кетпеўдиң ҳәрекетин қыламыз. Сол сыяқлы мийманға барғанда, үйде жүргенде ҳәм және басқа жағдайларда кийим кийемиз. Солай екен, кийим инсан өмиринде үлкен әҳмийетке ийе. Соның ушын, уламаларымыз нәсиятлары, олардың китаплары бойынша кийиниў мәденияты ҳаққында сөз етиўди лазым таптық.

Кийиниўдиң парыз болған шегарасы намаҳрам адамлардан әўретин тосатуғын бул либас болып есапланады. Әўретти жабыўдың үш шәрти бар.

Булар:

1.Либас әўретти жаўып турыўы лазым.

2.Тар болып денениң көринисин сәўлелендирмеўи.

3.Жуқа болып, дене көринип қалмаўы лазым.

Намаз оқыў ушын намаҳрам адамлар болмаса да әўретти жаўып туратуғын кийим кийиў парыз болып есапланады. “Тек ғана әўретти жаўып намаз оқыўда гүна жоқ, дейди уламаларымыз. Олар және, Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның сүннетлерине ерген ҳалда намаз ушын ең жақсы, пәкизе кийимлерди кийиў, илажы болса әмелдар, басшы адамлардың алдына барғанда кийетуғын кийимди кийиў абзал” – дейди.

Кийиў ҳарам еспланған гезлемелерден бири жипек гезлемеден болған либасларды кийиў болып есапланады. Бул ҳәр қандай жағдайға тийисли. Буның ҳикметлеринен бири жипек сыяқлы нәзик гезлемеден болған либасты кийген адам оған сай ҳәрекет етеди. Еркек адам ушын болса бундай ҳәрекет етиў орынсыз. Еркек адам ҳәр дайым шаққан ҳәм күшли болыўы, ара-тура аўыр буйымларды көтериў кереклиги себепли буған таяр турыўы лазым. Соның ушын, жипектен болған либасты кийиў еркек адам ушын ҳарам есапланады. Ҳаяллар нәзик тәбият болғаны ушын, оларға ҳадал саналады.

Сондай-ақ, алымлар ер адамлар ушын да жүдә тар кийимлерди киймеўге шақырады. Бундай кийимлер инсанның сыртқы ҳәм де ағзаларына зыянлы болып табылады.

Ҳәр қандай кийим кийгенде де әлбетте оның тазалығына итибар бериў лазым. Абу Молик ал-Ашъарийдан разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынған ҳǝдисте Расулуллаҳ салаллаҳу алайҳи ўа саллам айтқанындай: «Пәклик – ийманның ярымы» (Имам Муслим рәўияты).

Бул ҳәдиске түсиндирме бериўде уламаларымыз пәклик дегенде бәрше пәклик – денениң пәклиги, кийимниң пәклиги, қәлбтиң пәклиги, мәканның пәк болыўын нәзерде тутқан. Солай екен, таза либас кийиў ийман пүтинлигиниң бир бөлеги.

Кийим кийгенде және бир итибарлы жағдай, кибир ушын либас кийип, сүйреп жүрмеў. Ибн Омар разыяллаҳу анҳумодан рәўият қылынған ҳадисде Набий салаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Ким мен-менлик пенен кийимди сүйреп жүрсе, қиямет күни Аллаҳ оған нәзер салмас», деген. (Термизий рәўият қылған).

Жоқарыда келтирилген мағлыўматлардан соны аңлап жетиўимиз керек, кийим кийиўдиң шарий тәрепин итибарға алмаслық аўыр гүнаҳкар болыўымыз, ҳәтте ақыретте Аллаҳтың нәзеринен шетте қалыўымыз мүмкин екен. Аллаҳтың Өзи асрасын!

Биз жасап атырған жерлер қәдимнен мусылман халықларынан болып келген. Ата-бабаларымыз, аналарымыз, апаларымыз шариатқа әмел қылған ҳалда кийинген. Соннан болса керек, бабаларымыздың басынан тақыясы түспейди, ийниндеги шапанлары оларға көрик бағышлап турған. Апаларымыз да әўретлерин намаҳрам адамларға көрсетиў былай турсын, ҳатте табанын көрсетпей өткен. Бүгинги күнге келип, батыс еллеринде «ғалабалық мәденият» деб үгит-нәсият қылынып атырған жеңил-желпи либаслар бизиң елимизге де кирип келди. Әсиресе, шет еллерге оқыўға, жумыс ислеўге яки соған уқсас себеплер менен сапар қылған жасларымыздың либаслары өзгерип келмекте. Буны көрген басқалар да оларға еликлемекте. Бирақ бир нәрсеге итибар бериўимиз керек, биз кимге елеклеп атырмыз? Бизиң ата-бабаларымыз ким еди? Қашанға шекем ата-бабаларымыз бенен мақтанып жүремиз?! Өзимизде оларға мүнәсип әўлад болыўға умтылайық!

Жуўмақлап айтқанда, ҳәр бир нәрседе болғаны сыяқлы кийим кийиўде де шариатқа әмел қылыўымыз лазым. Сонда туўры жолда боламыз. Себеби, Аллаҳ субҳанаҳу ўа таала бизге парыз қылған, Расулуллаҳ салаллаҳу алайҳи ўа саллам бизге сүннет қылған әмеллерди қылыў еки дүньямыз ушын пайдалы. Ҳәм де Аллаҳ ҳәм Оның Расули бизди қайтарған ислер менен шуғылланыў еки дүньямыз ушын зыян.

Ғиёсиддин Муҳаммад Юсуф.

Qadiriyat.uz сайтынан Нѳкис қаласы «Ережеп бий» жоме мешити имам-хатиби Аминжан Набатов таярлады.
  • 109 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты