Марҳумларға тилǝўат саўабын бағышлаў мǝселесинде салафийлерге раддия

Халқымыздың шырайлы ǝдетлеринен бири ѳли шыққан ханадан ийелерине кеўил билдириў, ѳткенлер ҳаққына Қуран аятларынан тилǝўат етип, саўабын бағышлаў болады. Бул ǝдет негизи ҳалқымызға Ислам дини тǝлийматы тийкарында кирип келген. Қуран аятлары тек ғана марҳумларға ҳǝтте оны оқыўшының ѳзине де мǝпли болады. Аҳли сунна тǝлийматы бойынша, тирилер тǝрепинен исленген жақсы ǝмеллердиң саўабы ǝлбетте, марҳумларға жетип барады. Бул исеним ҳалқымыздың қан-қанына сиңип кеткен, ҳǝтте оны Ислам дини илимлеринен толық хабары жоқлар да биледи. Аўыл-аймақта, таныс-билислер шаңарағында мүсийбет болса, тезирек барып шаңарақ ийелерине тǝселле берип, кеўил билдирип келиў ǝдети де соннан.

Бирақ, кейинги дǝўирлерде жаңа шыққан айырым алжасқан тайпалардың айтыўынша, Қуран оқып саўабын ѳткенлерге бағышлаўдың пайдасы жоқ дейди. Тǝкфирши салафийлердиң жетекшилеринен бири саналған, ибн Боздың «Ал-фатава», деп аталған китабында бул ҳаққында тѳмендеги мағлыўматты ушыратасыз:

«ان قراءة القرءان على أموات المسلمين ضلال»

Яғный, «мусылманлардың мǝйитлерге Қуран тилǝўат етип саўабын бағышлаў ҳарам болады!».

Ибн Боздың бул пǝтиўасы салафи-солиҳлар жǝҳǝндеги аҳли сунна мусылманларының пикирине қылап болып табылады. Усының менен бирге оның бул жǝне усы сыяқлы басқа бидъатлары тыныш-татыў жасап атырған мусылман миллетлер арасында иртки, кек ҳǝм келиспеўшилик туқымын сашатуғын фактор ўазыйпасын да ѳтеп берди.

Ѳлилерге тилǝўат саўабының жетип барыўы Муҳаммад үмметиниң биригиўи менен тастыйықланған. Имам Наўаўий рахматуллаҳи алайҳ ѳзиниң белгили «Ал-азкор» атлы шығармасында айтады:

«Тирилер дуўасының ѳткенлерге мǝпи, пайдасы бар, ǝмеллердиң саўабы да жетип барады, деп уламалар бир аўыздан тастыйықлағын».

Соның менен бирге, имам Наўаўий ҳǝзиретлери имам Шофеъий рахматуллаҳи алайҳдан тѳмендегише рǝўият еткен:

ويستحب أن يُقرأ عند الميّت شىء من القرءان وإن ختموا القرءان عنده كان حسنًا

Яғный, «мǝйиттиң қǝбири алдында Қуран аятларын оқыў мустаҳаб болып табылады, егер Қуранның ҳǝммесин оқып хатым етилсе, жǝне де жақсы болады».

Имам Шофеъийдиң бул сѳзлери «тилǝўат саўабын бағышлаў ҳарам», деген салафийлердиң барлығына қарсы ҳүжжет болады.

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның да, اللهم اغفر لاهل البقيع, «Ҳǝй Алла Бақиъ ǝўлие аҳлин кешир», деп дуўа еткени белгили ҳǝдийслерде келген. Ҳǝм тағы, жаназа намазының ѳзинде де үшинши такбирден кейинги оқылатуғын дуўада «тирилеримиз ҳǝм ѳткенлеримиздиң гүнаҳларынан ѳт», деп дуўа етиледи. Бул дуўаны ҳǝтте сол ибн Боздың ѳзи де, исин даўамлаўшылары да оқып келеди.

Маъқал ибн Ясордың ҳǝдийсинде Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның:

اقرءوا يـس على موتاكم

«Ѳлилериңизге Ясин сүресин оқыңлар», деген усыныслары айтылған.

Имам Бухарий ҳǝм имам Муслимлер рǝўият еткен бир ҳǝдийсте айтылыўынша, Пайғамбарымыз алайҳиссалам бир күни қǝбирстаннан ѳтер екен, тосаттан еки қǝбир алдында тоқтайды ҳǝм қасындағыларға қандайда дарақ шақасын келтириўди буйырды. Қасындағылар тез хурма дарағы шақасын келтиреди, Расулуллаҳ шақаны екиге бѳлип, еки қǝбир үстине шаншып қояды. Буған ǝжепленип қарап турған саҳабаларға Ол: «Сол еки қǝбир ийелери қǝбирде азапланып атыр, олардың бири сидиктен сақланбас, екиншиси болса биреўлердиң айыбын тасып, ѳсек тарқатар еди. Қǝнекей, сол хурма дарағы шақалары қуўрағанша олардың азабы жеңиллессе...», деди. Усы ҳǝдийстиң түсиндирмесинде имам Наўаўий: «Әпиўайы бир дарақ шақаның айтқан тасбиҳлеринен қǝбирдегилерге саўабы болса, инсан заты оқыған аятлардың қандай саўабы болмасын?! Әлбетте, Қуран аятларының саўабы дарақ шақасының тасбиҳинен кѳбирек болады».

Бундай ҳүжжет дǝлиллерди кѳплеп келтириў мүмкин. Әййемнен батыс-шығыс мусылманлары оқылған аятлардың саўабы марҳумларға жетеди, деп исенип келген. Кейинги дǝўирлерде салафийлер пайда болды да үммет қǝбирстанлары аяқ асты етилди. Олар тǝрепинен мусылманлар алдын мүшрикке шығарылды кейининен болса, оқымыслы ǝўлиелердиң мазарлары бузып тасланды, партлатылды. Тыныш, аўыз биршиликли мусылманлар арасына душпаншылық киргизилди. Салафийлердиң қылып атырған бул ҳǝрекетлери тек ғана мусылманшылық, бǝлки инсаныйлыққа да уйқас келмейтуғын жаўызлықтан басқа нǝрсе емес.

Әндижан ўǝлаяты «Чинор» мешити имам-хатиби Тожибоев Батиржон.

Muslim.uz сайтынан Бозатаў районы «Сүйин ийшан» жоме мешити имам-хатиби Қутлымурат Изтилеўов таярлады.
  • 69 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты