ҲӘР СѲЗИ АЯТ БОЛҒАН ҲАЯЛ

Ҳǝзирет Абдуллаҳ ибн Мүбǝрек айтады: Мен ҳаждан қайтып киятырғанымда бир атлы мен тǝрепке киятырғанын кѳрдим. Атлы маған жақын келгенинде, ол ҳаял адам екенин билип, оған сǝлем бердим.

Ол ҳаял; «(Оларға) рейимли Рәббиси (тәрепи)нен сәлем (айтылады)», (Ясийн, 58) - деп жуўап берди.

Ол бул аятты оқығанда, мениң сǝлемиме жуўап берди деп түсинип, қаяқтан киятырсыз деп сорадым.

Ол ҳаял: «Ҳаж ҳәм умраны Аллаҳ ушын кәмил атқарың», (Бақара, 196), - деп жуўап берди.

Мен сонда ол Каъбатуллаҳ зыяратынан киятырғанын түсинип, қай жерге кетип баратырсыз, - дедим.

Ол ҳаял: «Аллаҳ кимди адастырса, оны туўры жолға салыўшы (адам) жоқ. Оларды тентиреп, ҳәдден асыўында таслап қояды» (Аъроф, 186),- деген аят пенен жуўап берди.

Мен ол бул аятты оқығанынан жолдан адасып қалыпды, деп түсиндим. Мениң шамамда ол жасы үлкенлеў кемпир еди. Мен: Анажан қай жерге апарып қояйын, деп сорадым.

Ол ҳаял: «Аллаҳ қәлесе Мысырға аманлықта киргейсиз!», (Юсуф, 99 ), - деп жуўап берди.

Мен оның бул аятын оқығанынан қалаға барыўы кереклигин түсиндим, мен де қалаға барыўым керек сизге жол баслап бараман дедим.

Ол ҳаял: «Жақсылық етиң, ǝлбетте, Аллаҳ жақсылық етиўшилерди хош кѳреди» (Бақара, 195), - деп жуўап берди.

Мен оның бул аятын оқығанынан, жол баслап барыўыма разы екенин түсинип, аттың жүўенин услап жол баслап кеттим. Бир қанша жүргенимизден кейин, мен арабша қосықларды оқыўды басладым.

Ол ҳаял: «Қураннан (өзлериңизге) аңсат болған дәрежеде оқың!», (Муззаммил, 20), - деди.

Мен индемедим, лекин бул ҳаял ким екени ҳаққында ойлап қалдым. Сонда мен оның хожалығы ҳаққында мағлыўматқа ийе болмақшы едим.

Ол ҳаял буны сезип: «Ҳәй ийман келтиргенлер! (Жуўабы) мәлим болса, сизлерге жақпайтуғын нәрселер ҳаққында сорай бермең. Егер Қуран нәзил болып турған ўақытта сорасаңыз, сизлерге (жуўабы) мәлим қылынады», (Моида, 101), - деген аятты оқыды.

Мен түсиндим, ол шаңарағы ҳаққында сѳйлеўди қǝлемей атыр. Бир қанша жүрип қалаға жақынласқанда мен одан: қалада сиз ким менен кѳриспекшисиз? - деп сорадым.

Ол ҳаял: «Мал-мүлик, бала-шаға – дүнья өмириниң зийнети», (Каҳф, 46) - деп жуўап берди.

Мен түсиндим, Аллаҳ оған мал-дүнья ҳǝм ул перзентлер берген екен. Мен қалаға кирип, ҳаждан қайтап атырған кǝрўанға жолықтым. Олар жүклерин түсирип атырған екен. Мен ол ҳаялдан: улларыңыздың атлары ким? - деп сорадым.

Ол ҳаял: «Ибраҳим, Исмаил, Исҳақ», (Бақара, 140).

Мен оның улларының атлары сол екен деп түсиндим ҳǝм бǝлент даўыс пенен оларды атларын айтып шақырдым. Сонда үш жүдǝ шырайлы, илим ҳǝм пазыл ийеси болған жигитлер жуғырып келди. Олар кǝрўанның ишинен анасын излеп, анамыз қайда қалды екен, деп излеп жүрген еди. Олар бир-бирин кѳрип жүдǝ қуўанды. Мен енди үйиме кетсем де болады деп турған едим,

Ол ҳаял буны сезип, «Өзлери аўқатты жақсы көрип турса да, (өзлери жеместен) оны мискин, жетим ҳәм қулларға жегизеди», (Инсан, 8) - аятын оқып, балаларына мени мийман етиўге буйырды.

Мен қонақ болыўдан бас тартып, кеширим сорадым.

Ол ҳаял: «Әлбетте, бизлер сизлерди тек Аллаҳтың «жүзи» (разылығы) ушын аўқатландырамыз», (Инсан, 9),- деди.

Мен жүдǝ аң-таң болып: «Ҳǝй Алла, бул қандай мǝмиле, бул түйин маған шешилмей атыр»,- дедим. Мен бираз аўқатланып, оның балаларынан, бул қандай мǝмиле қашан бул ҳаялға бир гǝп айтсам, ҳǝр гапиниң жуўабында Қураны Кǝриймнен бир аят оқып жуўап берип атыр, - деп сорадым.

Уллары: Бул бизиң анамыз, Қуранды ядлаған, ҳǝдийстиң алымы болады, оның кеўлинде қыямет күнинде ҳǝр айтқан сѳзиме Аллаға қандай жуўап беремен, деген Алладан қорқыныш орнасып алған. Сол себепли, 20 жылдан бери Қуран аятларынан басқа қандайда-бир лебиз оның тилинен шыққан емес, - деп жуўап берди.

Mehrob.uz сайтынан Кегейли районы «Искендер ҳǝм Алаўатдин ийшан» жоме мешити имам-хатиби Арзыўбай Юсупов таярлады.

  • 280 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты