Аллаға тǝўекел етиў пазийлети

Дүньяда жасап қǝдем басып атырған ҳǝр бир инсан жǝрдем беретуғын, кѳмеклесетуғын, сүйениш ҳǝм қǝлби менен оған жүзлениўши басқа бир инсанға мүтǝж болады. Соның ушын пайда келтириў, зыянды жоқ етиў, ырысқы талап етиў, душпаннан қутылыў ушын жǝрдем сораў, кеселликлерге шыпа сораў ушын Аллаға сүйениў ҳǝм Оған тǝўекел етиў ўǝжип ǝмеллерден. Тǝўекел етиў мѳминлердиң сыпаты, иманның шǝрти, кеўилди қуўатлайтуғын ҳǝм нǝпсини қǝтержам етиўши факторлардың негизи. Аллаға тǝўекел етиў ўǝжип екенлигине дǝрек етиўши аятлар Қураны Кǝриймде кѳп болып, олардан:

Мѳминлер - Аллаҳ (исми) зикир қылынса, кеўиллери елжирейтуғын, аятлары тиләўат қылынса, ийманлары зыяда болатуғын ҳәм Рәббисине тәўекел қылатуғынлар ғана мөминлер болып. Анфал сүреси, 2-аят.

Аллаҳтың мийирманшылығы себепли (ҳәй Муҳаммад,) оларға (саҳабаларға) мүләйим болдың. Егер турпайы, кеўли қатты болғаныңда, олар қасыңнан тарқалып кеткен болар еди. Солай екен, оларды әпиў ет. Олар(дың гүналары) ушын кеширим сора ҳәм олар менен кеңесип ис қыл! Енди (егер бир иске) кириспекши болсаң, онда Аллаҳға тәўекел қыл! Әлбетте, Ал­лаҳ тәўекел қылыўшыларды жақсы көреди. Әли Имрон сүреси, 159 -аят.

Муттафақун алайҳ болған саҳиҳ ҳǝдийсте Набий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам жǝннетке есапсыз киретуғын жетпис мың мѳминлердиң сыпатларын баянлап олардан Рǝббилерине тǝўекел етиўшилерди де санап ѳткен.

Ибраҳим алайҳиссалам да отқа тасланғанда Аллаға тǝўекел етип “Ҳасбуналлаҳ ўа неъмал ўǝкил” (Бизге жǝрдем бериўге Алла жеткиликли етеди ҳǝм Ол қандай да жақсы Жǝрдем бериўши) деп айтқан.

Умар ибн Хаттаб разияллаҳу анҳу рǝўият етеди: Набий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: “Сизлер Аллаға ҳақыйқый тǝўекел қылсаңыз азанда аш шығып, кеште тоқ қайтқан қус сыяқлы сизлерди де рысқыландырады”, деди. Аҳмад ҳǝм Термизий рǝўияты.

Ибн Ражап тǝўекел ҳақыйқаты ҳаққында сондай дейди: “Ол саўаплы ǝмеллерди орынлаўда, дүнья ҳǝм ақырет ислеринен болған зыянлы затларды кеткизиўде қǝлбти Аллаға сүйениўдеги садықлығы болып табылады. Яғный, беретуғын, қадаған ететуғын, зыян беретуғын ҳǝм пайда келтиретуғын бирден-бир Аллаҳ деп билиў”.

Тǝўекел — диннинг ярымы болып, екинши ярымы болса Аллаға қайтыў болып табылады. Динге сыйыныў — жǝрдем сораў ҳǝм ибадаттан ибарат. Жǝрдем сораў — тǝўекел, Аллаға қайтыў болса — ибадат болып табылады.

Бенде дүнья ислеринде Аллаға тǝўекел етиў менен бирге кеўилин ҳǝм динин дүзетиў, тилин ҳǝм ерк-ықрарын сақлаўда да тǝўекел етиў керек. Сол себепли барлық намазларымызда Саған ғана ибадат етемиз ҳǝм Сеннен ғана жǝрдем сораймыз, деп жалынамыз. Фатиҳа 5-аят.

Ибни Ражап: “Тǝўекел етиў Аллаҳ затларда тǝғдир етип қойған себеплерди услап ҳǝрекет етиўди инкар етпейди. Себеби Рǝббимиз себеплерди етип, кейининен тǝўекел етиўге буйырады”, дейди. Дене ағзаларымыз бенен себеплерди етиўдеги ҳǝрекетимиз ибадат болса, қǝлб пенен тǝўекел етиўимиз ийман болып табылады. Аллаҳ Таала:

«Кейин, (жума) намаз таўсылғанда Жер бети бойлап тарқалың ҳәм Аллаҳтың кеңшилигинен талап етиң ҳәм Аллаҳты көп зикир етиң, қәнекей (сонда) утысқа ериссеңиз», деп марҳамат қылады. (Жума сүреси, 10-аят).

Анас разияллаҳу анҳу рǝўият етеди: “Бир адам ҳǝй Расулуллаҳ ҳайўанды байлап тǝўекел қылайынба ямаса оны қойып жиберип тǝўекел қылайынба?” деди. Расулуллаҳ: “Оны байла ҳǝм тǝўекел ет” деди. Термизий рǝўияты.

Ибн Аббас разияллаҳу анҳу рǝўият етеди: “Eмен халқы керекли затларды алмастан, “Биз тǝўекел етиўшилермиз”, деп ҳаж қылатуғын еди. Кейин халқы Меккеге келип олардан жǝрдем сорады. Сонда, Аллаҳ Таала тѳмендеги аятты нызыл етти. «Ҳаж белгиленген айлар. Ким оларда (ҳаж айларында) өзине ҳажды парыз қылса (ҳажды нийет қылса), онда (билип қойсын) ҳажда ҳаялына жақынлық қылыў, гүна ислер ҳәм жәнжел (сыяқлы ислерге руқсат) жоқ. Ҳәр қандай жақсы ис (саўап) қылсаңыз, әлбетте, Аллаҳ оны биледи. (Ҳаж сапарына) азық алып шығың. Ең жақсы азық – тақўа. Меннен қорқың, ҳәй ақыл ийелери! Бақара сүреси 197-аят”. Бухарий рǝўияты.

Демек, тǝўекел мусылманға - қǝлб ҳǝм нǝпс қǝтержамлығы менен ǝмел ҳǝм арзыў етиў болып табылады. Ҳǝм тағы, Аллаҳ Таала қǝлегени болып, қǝлемегени болмайды деп қатаң исениў. Әлбетте, Аллаҳ гѳззал ǝмел еткенлердиң саўабын зая кеткизбейди. Инсанлар тǝўекел етиў бойынша үш тайпаға бѳлинеди:

Тǝўекел етип, себеплерди етпестен ислемейтуғынлар. Бул Алланың ǝлемдеги сүннетине қылап ис.

Себеплерин етип тǝўекел етпейтуғынлар. Яғный барлық затқа ѳз күшимиз ҳǝм ақлымыз бенен ерисемиз деп ойлайтуғынлар.

Себеплерин етип кейин Аллаға тǝўекел етеди. Бул ең туўры жол болып, пайғамбарлар ҳǝм оларға ериўшилердиң жолы. Айырым илимпазлар тǝўекелге тѳмендегише тǝрийп берген: “Тǝўекел негизи илимге ериў болса, ҳақыйқыйы исенимге сүйениў болып табылады”.

“Қǝлбиңе Аллаҳ Тааладан ѳзге ҳеш ким пайда ҳǝм зыян жеткермейди деген қыялдан басқасы келмеўи, саған келетуғын ҳǝр қандай жағдайға тǝслим болыўың ҳǝм одан кеўилиң тынышсызлыққа түспеўи болып табылады”.

Аллаҳ таала бǝршемизди Ѳзине ҳақыйқый тǝўекел етиўшилерден қылсын.

Muslim.uz сайтынан Хожели районы «Муҳаммад Карим» жоме мешити имам-хатиби Темирбек Хожамуратов таярлады.

  • 234 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты