Қурбанлық дүньяда пайда, ақыретте ажр болады

Аллаҳ табарака ўа таалаға шексиз ҳамд ҳǝм мақтаўлар, Пайғамбарымыз Расуллаҳ с.а.ў.ға салаўат ҳǝм сǝлемлер болсын.

Қурбанлық етиў закат ҳǝм питир садақасы сыяқлы финанслық ибадат болып, ол Қурани кǝрийм, ҳǝдиси шǝрийп ҳǝм ижмоъ менен турақлы болады. Оған тѳмендеги аятты келтиремиз:

«Солай екен, Рәббиңе (бес ўақыт ҳәм қурбан ҳайыты ушын) намаз оқы ҳәм (түйе) сойып, қурбанлық қыл!» (Кǝўсар сүреси, 2-аят).

Қурбанлықты мусылман, муқим, финанслық мүмкиншилиги болған адам сояды. Мусылманшылықты шǝрт етилиўине себеп, қурбанлық Аллаҳқа жақынластыратуғын ибадат. Ибадаттың қабыл болыўы ушын болса Ислам шǝрт қылынады. Яғный қурбанлық қылыўшы адам мусылман болыўы шǝрт.

Муқимға ўǝжип, мүсǝпирге емес. Себеби усы ибадат шǝртлерин ада етиў мүсǝпирге қыйыншылық туўдырғаны ушын оған жума намазы парыз болмағанындай қурбанлық етиў де ўǝжип болмайды. Буннан тысқары, Абу Бакр ҳǝм Умар разияллаҳу анҳумалар мүсǝпир болса қурбанлық етпес еди.

Алий разияллаҳу анҳудан: «Мүсǝпирге жума да, қурбанлық та шǝрт қылынбайды», деп рǝўият қылынады.

Егер қандайда биреў қурбанлық сойыў ўақтына шекем зǝрүр пул қǝрежетине ийе болса яғный, ол ақшаға бир жыл толмаса да оған қурбанлық ўǝжип болады. Шǝриятымыз кѳрсетпелерине муўапық қурбанлық етиў ушын финанслық мүмкиншилик шǝрт яғный, нысаб питир садақа бериўдиң шǝрти менен бирдей болады. Бир сѳз бенен айтқанда, байлық зǝкат нысабына жеткен болса, егер де кѳбеймесе де сол байлық ийесине қурбанлық етиў ўǝжип болады. Зǝкаттағы байлығының кѳбейиўи ҳǝм оған бир жылдың толыў шǝрти, қурбанлықта жоқ.

Қурбанлық сойыў алдын ҳайыт намазы ада етилгенинен соң сойылады. Қурбанлық сойыўдың соңғы ўақты болса ҳайыттың үшинши күниниң шам ўақты киргенше яғный, қуяш батпастан алдын.

Пайғамбарымыз с.а.ў: «Ким (ҳайыт) намазынан алдын жанлық сойса қайтадан сойсын. Ким намаздан кейин сойса қурбанлығы қабыл болыпты ҳǝм мусылманлардың жолын таўыпты», деп марҳамат етеди.

Солай екен кимде-ким ҳайыт намазынан алдын қурбанлық қылса оның қурбанлығы есапланбас яғный қурбанлыққа ѳтпейди. Ҳайыт намазы оқылғаннан кейин сойылған жанлық, қурбанлық есапланады.

Қурбанлық етиў ўǝжип болған адам қурбанлықты ўақтында соймаса, кейин оның баҳасы муғдарында садақа етиў ўǝжип болады. Жума намазын оқый алмаған адам, пешин намазын оқыған адам сыяқлы.

Қурбанлық ушын сойылатуғын ҳайўанлар ҳǝм олардың сыпатлары: Қурбанлыққа қой, ешки, түйе, сыйыр сыяқлы ҳайўанлардың еркеги де урғашысы да сойылыўы мүмкин. Булардан түйе 5 жас, сыйыр 2 жас, қой ҳǝм ешки 1 жасқа толған болыўы керек. Бирақ қурбанлық нийетинде басқа жǝниўарлардың сойылыўы мысалы: ат ямаса таўық, ғаз ҳǝм сол сыяқлыларды сойыўға болмады.

Мал ҳǝм түйени жети адамға шекем биригип сойыў мүмкин. Бул ҳаққында Пайғамбарымыз с.а.ў: Жобир разияллаҳу анҳудан рǝўият қылынады: «Набий с.а.ў. менен бир сыйырды жети адам атынан, бир түйени жети адам атынан сойдық», деп марҳамат етеди деген екен. Абу Даўыд, Муслим ҳǝм Термизий рǝўияты.

Егер мал ямаса түйе жети адам атынан сойылатуғын болса, оның гѳшин бѳлистириўде шамалап емес, бǝлки килограмлап ѳлшеген ҳалда тең бѳлистирилиўи керек. Қурбанлыққа ҳǝр тǝреплеме саламат ҳǝм семиз шарўа маллары сойылады.

Баро ибн Озибтан нақыл қылынады: Расуллаҳ с.а.ў: «Қурбанлық ушын тѳрт түрли жанлықты сойыў дурыс емес: Қыйсықлығы кѳринип турған жанлық, ақсақлығы кѳринип турған жанлық, кеселлиги кѳринип турған жанлық ҳǝм жүдǝ азғын жанлық», дейди. Термизий рǝўияты.

Мамбетов Давронбек, Елликқала районы «Сафа» жоме мешити имам-хатиби.

  • 151 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты