Исламда емлениўдың ҳүкимлери

Уламалар емлениў ҳүкими бойынша бес түрли пикир билдирген.

1. Имам Наўаўий ҳǝр қыйлы кеселликлерден емлениў салаф жумҳур уламалары, (халаф) олардан кейингилер, шофеъийлердиң жумҳури ҳǝм айырым ҳанбалий мазҳабы уламалары пикирине кѳре мубаҳ есапланады.

2. Айырым ҳанафий мазҳабы уламалары сѳзине кѳре, кеселлик емлениў менен дүзелетуғын болса, оған емлеў исин орынланыўы шǝрт болады. Емленбей кеселлик ақыбети жаман жағдайға алып келетуғын болса, емди тǝрк етиў ҳарам болады.

Ибн Ҳажар Ҳайсамий айтади: “Eгер кеселдиң жарасы аўырласып, оған зыян жетиў қǝўипи болса, емлениў шǝрт болады”.

Бағавий (раҳимаҳуллоҳ) айтади: “Eгер аўырыў емленип шыпа табыўын билсе, оған емлениў шǝрт болады”.

Ибн Ҳазм айтады: “Расулуллаҳ (саллаллаҳу алайҳи ўасаллам) тың емлениўге буйырыўы оны тǝрк етиўден қайтарыў есапланады. Бул болса емлениўдиң шǝрт екенин билдиреди”.

3. Жумҳур ҳанафий мазҳабы уламалары “емлениў мубаҳ болып табылады” деген пикрди билдирген. Олар: “Eгер адам шыпа беретуғын Аллаҳ тааланың ѳзи деген исенимде болып, усының менен бирге оның емлениўинде ҳеш қандай зыян жоқ”.

Маликий мазҳабына кѳре де емлениўде ҳеш қандай зыян жоқ. Ибн Рушд айрым уламалардан мине усы пикирди айтып ѳткен.

Абулвафо, ибн Жавзий, Хаттобий ҳǝм басқа ҳанбалий мазҳабы уламалары да жоқарыдағы пикирди айтып ѳткен.

4. Айырым уламалар : “Емлениў жайыз. Лекин Аллаҳ таалаға сүйенип, оны тǝрк етиў абзалырақ” деген. Усы пикирди Имам Наўаўий де билдирген.

Имам Ғаззолий: “Айырым жағдайларда емленбеў абзаллаў. Егер емленетуғын болса, жайыз болады. Бул оның тǝўекелиниң қуўатына қарай болады” деген.

Ибн Барзий Шофеъийнинг пǝтиўасына кѳре: “Аўырыў емлениўди тǝрк етиўи абзалырақ. Бул оның тǝўекелиниң қуўатын кѳрсетеди. Ким руўхый жақтан ҳǝлсиз, сабырсыз болса, оған емлениў абзал”.

Абу Толиб Маккий айтады: “Кеселликке ем излеў бенде тǝўекелиниң нуқсанлы екенин кѳрсетпейди. Оны тǝрк етиў күшлилер ушын абзал есапланады”.

Ибн Жавзий кѳп мутассаввиф (диний мистиканың тǝрепдарлары) лар усы жолды таңлағаны ҳаққында айтып ѳткен.

5. Бул тайпадағылар кесел болғанда емленбей, Аллаҳ таалаға ғана сүйенип, Оның имтиханына келисим керек, деген пикирди аңлатады. Айний (рахматуллаҳи алайҳ) сондай пикирдеги айырым суфийларды зикир еткен. Имам Наўаўий бул пикирди динде терең кетиў, деп есаплаған.

Доктор Насимий айтады: “Ѳткен салафи салиҳлардың емлениў бойынша ҳǝр қыйлы пикир билдириўиниң себеби, олар жасаған дǝўирде медицина раўажланбағанлығы, кеселликлерге ҳǝр қыйлы гүманлар менен анализ қойылып, емлениўи ҳǝм ҳǝр қыйлы кеселликлерге қарсы дǝри-дǝрмақлардың жүдǝ кем табылыўы менен байланыслы. Бирақ бүгинги күнде заманагѳй медицина ҳǝм емлениў бойынша барлық набаўий ҳǝдислерге дыққат пенен итибар берип, емлениў бойынша тѳмендеги бес ҳүким келип шығыўын айта аламыз. Аллаҳ билиўши.

  • 1.Ҳǝр қыйлы саратан ҳǝм сол сыяқлы даўасыз кеселликлерге егер ем болыўына толық исеним болмаса да мубаҳ затларды қоллап шыпа излеў мубаҳ. Атап айтқанда, айырым кеселлик басланыўыдан-ақ емленбеген болса, ўақыт ѳткеннен кейин емлениў пайда бермейди.
  • 2.Кеселлик тǝўир болыўында пайда болыўы мүмкин болған ямаса аўырыў қалдырыў мүмкиншилиги бар болған дǝрилерди аўырған орынға қолланыў мандуб (динимизде усыныс етилген жақсы ǝмел) есапланады.
  • 3.Аўырыў ѳзи ямаса тǝўип кеселлик күшейип, аўырласып қалыўынан қорыққан жағдайда медицина қǝнигелери тǝжирийбелеринде сыналып дǝртке шыпа болыўы анықланған дǝрилерди қолланыўы шǝрт болады. Дǝрт инсанның ѳмирине қǝўип салатуғын ҳǝм қандайда бир ағзаға зыян жетиўи мүмкин болған орынларда да емлениўи шǝрт.
  • 4.Мубаҳ болған дǝри-дǝрмақлар жеткиликли бола турып, қолланыў мǝкириў болған затлардан таярланған дǝрилерди қолланыў мǝкириў (динде қайтарылған) болады. Себеби, бундай дǝрилер бир тǝрептен пайдалы кѳринсе де, басқа ағзаларға зыян болады.
  • 5.Емлениўге улыўма басқа мүмкиншилик болмаған ўақытта мүтǝжлик дǝрежесинен артық ҳǝм зǝрүрликсиз ҳарам затлар менен емлеў ҳарам есапланады.

Умарова Мадина.

Islaminstitut.uz сайтынан Мойнақ районы «Тоқпақ ата» жоме мешити имам-хатиби Барзыў Ибраимов таярлады.

  • 73 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты