Ғалаба ҳǝм жуқпалы кеселликлер тарқалған дǝўирдеги ǝмелге асырылатуғын илажлар ҳаққында

Бисмиллаҳир раҳманир раҳийм!

Ассаламу алейкум ўа раҳматуллаҳи ҳǝм баракатуҳ!

Аллаҳ субҳанаҳу ўа таала бул дүняны бенделерине сынақ ушын жаратқан. Ѳз қүдирети, илими ҳǝм ҳикметин кѳрсетиў ушын бенделерине ақыл-ой ҳǝм пикирлеў сыяқлы сезимлерди ада еткен. Мүбǝрек Каламында: “Ҳақыйқатында да, Биз Адам перзентлерин ҳүрметли қылып қойдық, оларды қурғақлық ҳәм теңизде (көликлерге миндирип) көтерип қойдық, пәк нәрселер менен ырысқыландырдық ҳәм оларды Өзимиз жаратқан көп нәрселерден улыўма абзал қылдық”, деп марҳамат етеди (“Исро” сүреси, 70-аят).

Солай екен, биз бенделер мине сол ҳүрмет ушын бǝрҳǝма шүкирлик етип, таат-ибадатта болыўымыз, куфрони неъмат етпеўимиз керек.

Егерде, куфрони неъмат қылсақ не болады? Куфрони неъмат - бул нашүкирлик болып табылады. Нашүкирликтиң ақыбети болса жаман. Пүткил бир қǝўим, қǝўим ямаса миллет, бǝлки дүньяға бǝле-апат келиўи анық болады. Себеби, Аллаҳ таала дегбир, шүкирли ҳǝм қǝнǝǝтлы бенделерди жақсы кѳреди. Нашүкир, кѳргенсиз ҳǝм лебзинде турмайтуғын бенделерден жүз бурады. Тырыспа, оба кесели сыяқлы ғалабалық обаға себеп болатуғын аўыр ҳǝм жуқпалы кеселликлерди жаза ушын жибереди. Бенделерим тоба ҳǝм шүкиршилик қылсын, деп.

2020-жылда да мине сол сыяқлы бǝле Пүткил инсаниятқа Коронавирус пандемиясы деген ат пенен жиберилди. Пайғамбарымыз Муҳаммад (с.а.ў) дǝўирлеринде де айырым орынларда тырыспа ҳǝм оба кесели сыяқлы кеселликлер тарқалған.

Меҳрийбан Пǝрўардигарымыз Қурани кǝриймде: “Әлбетте, Биз сизлерди қорқыныш ҳәм ашлықтан болған бир нәрсе (азап) менен, мал-мүликке, жанға, мийўелерге нуқсан жеткизиў менен сынаймыз. (Ҳәй Муҳаммад, усындай жағдайларда) сабырлыларға хош хабар бер!” - деп Ѳзиниң бенделерин ҳǝр-түрли жағдайда имтихан етиўин айтади. (“Бақара” сүреси, 155-аят).

Үмметтиң қǝўипсизлигин қайғырып, сүйикли Пайғамбарымыз (с.а.ў):

“Тоъун азап ҳǝм кеселлик. Бул кеселликти Аллаҳ таала Бани Израил қǝўиминен болған айрым тайпаларға ҳǝм сизлерден алдынғы қǝўимлерге жиберген. Сизлер оның қандайда орында тарқалғаны ҳаққында еситсеңиз, ол жерге (зинҳар) кирмең. Егер кирсеңиз, ол жерден шығып кетпең”, деп марҳамат еткен. Яғный, қандайда жумыс пенен ямаса сапар етип баратырған жериңизде жуқпалы кеселлик тарқалыпты, деп еситсеңиз тезлик пенен кейин қайтың, ҳеш қашан ол жерге кирмең (яғный, қǝўипли кеселликти жуқтырып алмаң), дегени. Енди егер сиз жасап турған орында сол бǝле пайда болған болса, онда сиз ол жерден шықпаң, яғный жуқпалы кеселликти басқа жерге алып барып таратыўшы болмаң, дегени. Мине сол ислер Пайғамбарымыз (с.а.ў) дың ѳз үмметлерине енгизген дǝслепки карантин қағыйдалары еди. Буны шырайлы жағдайда жеткериңлер. Тазалықка ǝмел етип, пǝкизе жағдайда жүриў болса ǝйне санитария-гигиена қағыйдаларына ǝмел етиў болып табылады.

Солай екен, биринши ҳǝм ҳǝр қандай жағдайда тазалық ҳǝм пǝкликка ǝмел қылсақ, бǝле-апат бизден тезирек жоқ болар екен. Ислам динимиздиң тийкары Пǝклик. Ҳǝр қандай кеселлик ҳǝм бǝле болса пǝкликтен қашар екен. Бүгинги күнде арнаўлы қорғаныў нықабын тағыў, антисептикалық суйықлықлардан пайдаланыў, ҳǝр ярым сааттан жүз ҳǝм қолды сабынлап жуўыў, дене температурасы ҳǝм қан басымын үзликсиз ѳлшетип турыў сыяқлы ислер санитар-гигиена қағыйдаларына ǝмел етиў есапланады.

Екинши жағдай - жуқпалы кеселлик ҳаққындағы хабарларды бѳрттирип, ҳǝр тǝрепке тарқатып, ҳаўлығыўдан сақланыў да шǝриятымыз буйырған пǝкизе ǝмеллерден есапланады. Аллаҳ субҳанаҳу ўа таала бенделерине: Солай екен, әлбетте, ҳәр бир қыйыншылық пенен бирге жеңиллик бар. Әлбетте, ҳәр бир қыйыншылық пенен бирге жеңиллик бар”, деп марҳамат етеди. (“Шарҳ” сүреси, 5-6-аятлар ).

Солай екен, бүгинги сынақ ҳǝм қыйыншылықларға тақат қылсақ, шүкирлик пенен Жаратқанға шаңарақ ағзаларымыз менен бирге дуўа ҳǝм тилеклер етсек, Иншааллаҳ, жақын күнлерде қуўанышлы ҳǝм шадлы күнге жетиўимиз да анық екен. Әлҳамдулиллаҳ!

Ҳақ таала бул ҳаққында хош хабар берип, марҳамат етеди: “...Оннан (Аллаҳқа) қорқып, үмит пенен дуўа қылың! Әлбетте, Аллаҳтың мийрими шырайлы ис қылыўшыларға жақын(“Аъроф” сүреси, 56-аят).

Бундай пайытларда тѳмендеги ислер гүнǝ есапланады:

- Карантин енгизилгеннен кейин ҳǝммени дуўа етиў ушын бир орынға топланыўға шақырыў;

- Халық арасында мыш-мыш гǝп ҳǝм ҳаўлығыў тарқатыў;

- Эпидемия ўақтында иҳтикор етиў (яғный товарлар баҳасын жасалма кѳтериў).

Иҳтикор шǝриятымызда ҳарам етилген ис есапланады. Пайғамбарымыз (с.а.ў): “Тек асый, гүнаҳкар кимсе ғана иҳтикор қылар”, деген.

Карантин дǝўиринде талап-қағыйдаларға қатаң ǝмел қылыў, жума ҳǝм жǝмǝǝтлик намазларын да жалғыз ҳалда оқыў керек болады. Себеби, жуқпалы кеселликти қабыл етип алып, басқаларға жуқтырмаў ушын булар сақланыў илажлары есапланады.

Ҳǝтте, закат ҳǝм питир садақаларды алдынан бериў, жыл толмастан алдын бериў де жайыз есапланады.

Дүнья жүзиндеги барлық Ислам уламалары, уламалар кеңеси усыған Пǝтиўа берген. Ѳзбекстан мусылманлары басқармасы Уламалар кеңеси де Коронавирус пандемиясынан сақланыў бойынша 2020-жыл 19-март күни Пǝтиўа шығарды. Буларға ǝмел етиўимиз, жер жүзине жайылып, қǝўип туўдырып атырған бǝле-апатлардан сақланыўымызға жǝрдем берип, қǝстеликке жолықпаў ҳǝм де қǝстеликти жуқтырып алып, кейин басқаларға тарқатпаўымыз ушын қорғаныў қураллары есапланады.

Аллаҳ субҳанаҳу ўа таала бǝршемизди Ѳз панаҳында сақлап, Ѳзине қылып атырған барлық дуўа, тилек, ѳтинишлеримизди қабыл еткей! Әмин!

Икрам Шeрниязов, Хожели районы “Пирим ийшан баба” жоме мешити имам-хатиби.

Салижан Исмаилов, Хожели районы “Пирим ийшан баба” жоме мешити хаткери.

  • 107 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты