Жаўызлыққа қарсы мǝрийпат пенен гүресиў заман талабы

Жигирма биринши ǝсир информация ǝсири болып, ҳǝзирги дǝўир ǝўлады глобалласыў процеси күшли түс алған заманда жасап атырғанлығы мǝлим. Әсиресе жас ǝўлад ҳǝр қыйлы кѳринистеги идеологиялық топылыслар нышанына айланғаны да ҳеш кимге сыр емес. Бир тǝрептен экстремистик руўхатғы ағымлар искерлиги, басқа тǝрептен миссионерлер ҳǝрекети, үшинши тǝрептен болса “ғалабалық мǝденият” таратыўшылары жас ǝўлад санасына сап Ислам дини тǝлийматына қарсы ақидаларды сиңдириў, муқǝддес исенимимизден айырыў ҳǝм миллий, ҳǝм диний қǝдириятларымыздан ўаз кешиўге ҳǝрекет етиў менен ѳз жумысларын турақлы апарып атыр. Нǝтийжеде, сап Ислам тǝлийматынан жеткиликли дǝрежеде илимге ийе болмаған айырым жаслар экстремистик идеяларға шалғып ҳǝр қыйлы жынаяларға қол урып атыр, гейпаралары ǝне сондай жынаятлардың қурбанына айланбақта. Тағы басқалары Ислам дини сыяқлы билимге шақырыўшы, тынышлық сүйер, пүткил инсаниятқа тек ғана жақсылықты үйретиўши динди қандай да кимселердиң сѳзлерине ерип, ѳзге динди дин деп қабыллап атыр. Басқалары болса, батыс мǝмлекетлериниң материаллық раўажланыўы олардың мǝдениятына тийкарланған сыяқлы пикирлеп, кийиниўде, ѳзин тутыўда, ҳǝтте пикрлеўде миллийлик ҳǝм динге жат усылларды ѳзине мақул кѳрмекте. Булардың барлығы ақыр-ақыбет парлақ келешегимизге ҳǝр қыйлы бǝле ҳǝм апатлардың келип шығыўына себеп болады.

Динимиз тǝлийматында мусылман адам оның исенимине, еркин ҳǝм азат жасаўына, бир сѳз бенен айтқанда пǝраўан турмыс кешириўине иртки салыўшы ҳǝр қандай күшке қарсы гүресиўи керек екенлиги айтылады. Қурани кǝриймниң “Анфал” сүреси 60-аятында сондай делинген: “Олар ушын қолыңыздан келгенше күш-қуўатты ҳәм ертленген атларды таярлап қойың. Буның менен Аллаҳтың душпанын, өзиңиздиң душпаныңызды ҳәм олардан басқа сизлер билмейтуғын, бирақ Аллаҳ билетуғынларды қорқытасыз. Аллаҳтың жолында нени сарпласаңыз, сизлерге (оның саўабы) зулым қылынбаған ҳалда толық қылып бериледи”.

Усы аяты кǝрийма назыл болған дǝўирде оның мǝнисин Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасаллам ѳз дǝўириниң шараятынан келип шығып баянлап берген. Мысалы, “күш” деген сѳзди “оқ жай атыў” деп түсиндиргени ҳаққындағы рǝўиятты Имам Муслим ѳз “Саҳиҳ”ларында зикр етип ѳткен.

Ҳақыйқаттан да, Аллаҳ тааланың сѳзине ҳǝр бир дǝўирдиң шǝрт-шараятынан келип шығып қарағанда, оның қаншелли заман талабына сǝйкес, ҳǝр бир дǝўирге уйқас тǝризде жуўап бере алыўына тағы бир мǝрте исенемиз.

Усы аяттың мазмунына бүгинниң кѳз қарасы менен қарайтуғын болсақ, бизиң тынышлығымыз, халқымыздың бирлиги, келешегимиз үмитлери болған жасларымыздың келешегине иртки салып турған идеологиялық тǝсирлердиң алдын алыўымыз Аллаҳ таала бизлерди жоқарыда зикр етип ѳткен жигирма биринши ǝсир идеологиялық гүреслерине қарсы, оның басында турған миллетимиз ҳǝм динимиз душпанларына қарсы заманагѳй “күш”ти таярлап қойыўға буйырып атыр. Солай екен, жас ǝўладтың санасында ҳǝзирги заман идеологиялық топылысларға қарсы идеологиялық күшти, руўхый иммунитетти таярлаў заман талабы болып табылады.

Руўхыйлығы жоқары, ҳǝр қандай жат идеяларға исенбейтуғын, ѳзиниң беккем исеними ҳǝм миллий қǝдириятларын беккем тутып, одан аўмай жасайтуғын халықты ҳеш қандай күш жеңе алмайды. Бǝлки, оның мийтин ерки алдында душпанлар бас ийип тǝжим етеди. Тарийхтан буған кѳплеген мысалларды келтириў мүмкин. Мысалы, Абдулўаҳҳоб Ас-Субкийдиң “Табақотуш шофиийатул кубро” шығармасында сондай ўақыя айтылған: Бағдадта амирул мўминийн Мутиуллаҳтың алдына Рим патшасы Тақфурдың атынан хат келеди. Хатта пүткил мусылманларға абай, айыплаў ҳǝм де ҳǝр қыйлы абырайсызландырыў мазмунындағы сѳзлер жазылған болады. Сол ўақытта илим орайына айланып үлгерген Бағдадта кѳплеген жазыўшылар, шайырлар, илим ийелери жыйналған болыўына қарамай, ҳеш бири душпанның бул хатына муўапық бийкарлаў хабары жазыўға қурбы жетпеди. Тек ғана, күтилмеген жағдай себепли Бағдадта мүсǝпир болып турған уллы ўатанласымыз Имам Абу Бакр Қаффол Шоший ҳǝзиретлери ғана Тақфурдың ǝдепсизлерше жазған тǝрипине мүнǝсип жуўапты жаза алды. Жуўап хаты Тақфурдың қолына жетип барғанда оны оқып, қǝўетерден қалтырап қалады ҳǝм мусылманлардың руўхый қуўатына тǝн береди. Уллы бабамызлардың руўхый мǝртликлери тиллерде дǝстан болғаны себепли елеге шекем халқымыз оны естен шығармайды.

Бүгинги күнде де ҳǝр қыйлы кѳринистеги идеологиялық топылыслар даўам етип атырған бир дǝўирде, ǝсиресе интернет усы топылыслардың қуралына айланып үлгерген ўақытта жасларымызды интернеттен пайдаланыў мǝдениятына қатты итибар қаратыў менен, интернет арқалы тарқатылып атырған жат идеяларды парықлай алатуғын, оған қарсы тура алатуғын руўхый дǝрежени де тǝрбиялаўды избе-из ǝмелге асырыў керек болады.

Ҳомиджон ИШМАТБEКОВ

Ѳзбекстан мусылманлары басқармасы баслығының биринши орынбасары.

Қарақалпақ тилине аўдарған Нѳкис қаласы «Аллаҳ берди азиз» жоме мешити имам-хатиби Абдулмажид Хожаметов.

Дерек: Мuslim.uz

  • 101 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты