Қыйын жағдайда саналы ҳǝм салдамлылық пенен ис тутайық!

Усы жылы 31-май күни Ѳзбекстан-Қырғызстан шегарасы “Чашма” аймағында еки мǝмлекет халқы ортасында келиспеўшилик жүз берди. Соннан кейин ҳүрметли Президентимиз тапсырмасы менен Бас министр Абдулла Арипов ўақыя орнына тезлик пенен жетип барды. Бас министр ол жерде Қырғызстан ҳүкимети ўǝкиллери, жергиликли халық пенен ушырасып, мǝселе сапластырылды.

Аллаҳқа шукир, усы қыйын жағдай тез пурсатта ўақытында сапластырылды. Негизи, ǝййем-ǝййемнен бир дǝрьядан суў ишип, бир ҳаўадан нǝпес алған еки халықтың түбири тутас. Еки мǝмлекет басшыларының регионымыз бирлиги жолында алып баратырған ǝмелий ис-ҳǝрекетлери мақсетлеримизди бирлестириўге хызмет етип атыр.

Усы қолайсыз ўақыя бойынша да Президентимиз Шавкат Мирзиёев ҳǝм Қырғызстан Президенти Сооронбай Жээнбеков пенен телефон арқалы байланысып, жүз берген жағдай менен байланыслы мǝселелер кѳрип шығылды ҳǝм зǝрүрли шаралар ǝмелге асырылды.

Ѳзбек-қырғыз халықлары ǝййемнен жақсы қоңсылас болып, бир булақтан суў ишкен аға-инилер болғанлығы мǝлим. Жақсы қоңсышылық инсаный қатнасықларды беккемлеўге, жǝмийетти күш-қүдиретли етиўге хызмет етеди. Исламда қоңсышылық қатнасықларына айрықша итибар берилген. Қоңсыға жақсылық етиў ҳаққында кѳплеген усыныслар келген. Абу Шурайҳ Хузоъийдан рǝўият етиледи: «Набий саллаллаҳу алайҳи ўасаллам: «Ким Аллаҳқа ҳǝм ақырет күнине ийман алып келген болса, қоңсыласына жақсылық қылсын», деди» (Имам Бухарый рǝўияты).

Қоңсыға жақсылық етиў Аллаҳқа ҳǝм қыямет күнине ийман алып келген адамның сыпаты, белгиси екен. Ким Аллаҳқа ийман алып келген болса, қыямет күнинен үмит етсе, қоңсысына жақсылық етиўи керек екен.

Аллаҳ таала Қурани кǝриймде: «Аллаҳқа ибадат етиңлар, оған ҳеш нǝрсени шерик етпеңлер, ата-анаға жақсылық етиң ҳǝм туўған-туўысқанларға, мискинлерге, соның менен бирге, жетимлерге ҳǝм жақын қоңсыға, қасыңыздағы қоңсыға, жан қоңсыға жақсылық етиң», деп марҳамат еткен.

Қоңсышылыққа тийисли аятлардың зикир етилиўи бул мүнǝсибеттиң жүдǝ үлкен итибарға ийе екенлигинен дерек береди ҳǝм бул мǝнис тѳмендеги ҳǝдиси шǝрийф пенен беккемленеди. Пайғамбарымыз (саллаллаҳу алайҳи ўасаллам): “Жабрайыл (алайҳиссалам) маған қоңсы ҳаққында соншелли кѳп ўǝсият қылды, қоңсы қоңсысынан мийраслар аларма екен, деп ойлап қалдым”, деген (Имам Бухарый рǝўияты).

Ѳзбекстан ҳǝм Қырғызстан шегарасында “Чашма” булағын тазалаў ўақтында келип шыққан келиспеўшиликтеги жағдайлар айырым жаман нийетли адамларға қол келиўи мүмкин. Сол себепли ҳǝр қыйлы ирткилерге берилмей, гǝп-сѳзлерге ермеў ҳǝм салдамалы басық болыў кереклигин айтып ѳтиў керек.

Ѳзбек ҳǝм қырғыз халықлары ǝзелден жақын қоңсылас ретинде тыныш-татыў жасап келген. Халықларымыз тарийхы, материаллық ҳǝм диний қǝдириятлары ортақ, дǝстүр ҳǝм үрп-ǝдетлерине уқсас.

Узақ жыллық тарийх даўамында халықларымыз аўызбиршиликти бǝрҳǝма қоллап-қуўатлап келген. Түрли мǝмлекетлер басына түсип атырған машқалалар бүгин қаншелли жаман ақыбетлерге алып келип атырғаны, бундай жағдайда саналы ҳǝм салдамлылық пенен ис тутыў зǝрүр екенлигин кѳрсетип атыр. Усының себебинен, енди қосқанат болып, бирге ис жүргизиўимиз, барлық машқалаларды ашық-айдын талқылаған ҳалда шешиўимиз ҳǝр қашанғынан да зǝрүр болады.

Қурани сақыйда: Әлбетте, мөминлер (динде өз ара) ағайин есапланады, солай екен, сизлер еки ағайиниңиздиң арасын жарастырың, Аллаҳтан қорқың, қәне еди, рейим қылынсаңыз”, деп марҳамат етиледи (Ҳужурот, 10).

Ҳǝзирети Пайғамбар алайҳиссалам: «Eки инсанды жарастырыўдың ажр-саўабы жүдǝ үлкен», деп марҳамат еткен. Қоңсылар ѳз-ара келиспей қалған ўақытта инсанларды бир-бири менен жарастырыў Исламда жүдǝ үлкен саўап ис болып табылады.

Халқымызда: “Бир күн жǝнжел шыққан жерден қырық күн берекет кетеди”, деген нақыл бар. Солай екен бүгинги сынаўлы күнлерде бир-биримизди қоллап, арзымас себеплерди шетке сүрип, аўырымызды жеңиллетиў ҳǝм қыйын ўақытта жǝрдемши болыўға асығайық. Мине усы ҳақыйқый мѳминлик сыпаты болып табылады.

Ѳз гезегинде айтыў керек, мине усындай қыйын жағдайларды бǝршемиз салдамлылық ҳǝм саналылық пенен жеңип ѳтиўимиз, аўыз биршиликли болыўымизды дǝўирдиң ѳзи талап етпекте. Бундай ўақыя-ҳǝдийселерге қарсы шығыўда болар-болмас ойларға берилместен, бар ақылымызды иске салып, салдамлы ҳǝм басық болыўымыз керек. Мѳмин адам бундай жағдайда кеўил ҳǝм ақыл ǝмри менен ис тутады. Сезим ҳǝм ирткиге салыўшы болғанларға мүмкиншилик бермейди. Ҳǝдиси шǝриффте айтылғанындай, “Мѳмин адам ақыллы, зийрек ҳǝм сергек болады”.

Аллаҳ таала халықларымызды ҳǝр қыйлы иртки, даў-жǝнжел ҳǝм ҳийлелерден ѳзи сақласын, динлес ҳǝм жан ағайын туўысқанлар ортасындағы дослығымызды жǝне де зыяда қылсын!

Ѳзбекстан мусылманлары басқармасы.

  • 80 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты