ҚӘБИР АЗАБЫНЫҢ ҲАҚЛЫҒЫНА ҚУРАНЫ КӘРИЙМНЕН ДӘЛИЙЛЛЕР

«(Ол азап қәбирдеги бир) жалын болып, олар азанлы-кеш оған тутып турылады. Ал, қыямет болатуғын күни: «Фиръаўн шаңарағын ең қатты азапқа киргизиң!» (– деп айтылады). (Ғофир суреси, 46-аят).

Уламалардың айтыўынша кǝпирлердиң ертели-кеш отқа кесе етип күйдирилиўи Қыямет күни емес. Аллаҳ тааланың кейинги сѳзлери буған дǝлил:

«Ал, қыямет болатуғын күни: «Фиръаўн шаңарағын ең қатты азапқа киргизиң!» (– деп айтылады)». (Ғофир суреси, 46 -аят).

Соның менен бирге, аяттан мақсет олардың дүньяда отқа кесе қылынғанлары емес.

Себеби, бул дүньяда Фиръаўн шаңарағы ертели-кеш отқа кесе қылынғаны жоқ.

Солай екен бул отқа олар ѳлгеннен кейин яғный, қǝбирде дус келеди.

«Олар қәтелери себепли шөктирилди, (суў бәлесинен) кейин, отқа киргизилди. Енди олар өзлерине Аллаҳтан басқа жәрдемши таба алмайды». (Нуҳ сүреси, 25-аят).

Уламалардың айтыўынша аяттағы, «фаудхилу» сѳзиндеги «фа» ҳǝриби ѳз мǝнисине кѳре олардың ақыреттен алдынлаў болатуғын отқа киргизилгенин аңлатады.

Себеби, бул ҳǝрип «тез», «дǝрҳǝл» деген мǝнислерди аңлатады. Сондай-ақ, бул мǝнисти аяттағы «киргизилди» пейлиниң ѳткен мǝҳǝлде келтирилиўин де айтып ѳтеди.

«Әлбетте, зулым қылғанларға (кәпирлерге) буннан (қыяметтен) алдын (дүньяда) да азап(лар) бар, бирақ (буны) олардың көпшилиги билмейди». (Туўр сүреси, 47-аят).

Айтыўларынша, бул азап-уқыбет қǝбирдеги азап болып табылады. Себеби, Аллаҳ таала буны тѳмендеги сѳзинен кейин зикир еткен: «Енди (ҳәй Муҳаммад!) Сиз оларды қыйралатуғын Күнлерине жолыққанша, қойып қойың!». (Туўр суреси, 45-аят).

Аятта айтылып атырған күн дүньядағы ең соңғы күн. Солай екен, олар тартып атырған азап қǝбир азабы болып табылады.

«Ким Мениң зикиримнен жүз бурса (кәпир болса), онда, әлбетте, оған тар (бахытсыз) турмыс (қәбир азабы) болады ҳәм қыямет күни оны соқыр ҳалда тирилтемиз», деди. (Тоҳа сүреси, 124-аят).

Абу Саъид Худрий да Абдуллаҳ ибн Масъудлар аяттағы «зонкан» яғный, «бахытсызлық» сѳзин қǝбир азабы деп түсиндирген екен.

Абу Ҳурайрадан: Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам: «Сизлер ǝлбетте оның бахытсыз ѳмири болар. Биз оны Қыямет күнинде соқыр ҳалда тирилтирермиз», «бахытсыз ѳмир ѳзи не екенин билесизлерме?», деди. «Аллаҳ ҳǝм расули билиўширек» - деп жуўап берди саҳабалар.

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам: - (Бул аят) кǝпирлердиң қǝбирдеги азабы ҳаққында (нǝзил болған), деди.

Қатода ҳǝм Рабиъ ибн Анаслар Аллаҳ азза ҳǝ жалланың: «...Биз оларды билемиз. Әлбетте, оларды еки мәрте азаплаймыз», (Тǝўбǝ сүреси, 101-аят) деген аятын «Биринши гезек дүньядағы азап пенен екинши мǝрте болса қǝбирдеги азап пенен» - деп түсиндирген екен.

Дереклер тийкары «Қабрдаги ҳаёт» китабыннан.

Ѳзбекстан мусылманлары басқармасы, Бухара ўǝлаяты ўǝкиллиги Баспасѳз хызмети.

Қарақалпақ тилине аўдарған Шоманай районы «Шоманай» мешити имам-хатиби Б.Амедов.

  • 85 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты