Таъзия (кеўил) билдириў əдеби

Усы əдеп ҳаққында уламаларымыз, устазларымыз жазып қалдырған жүдə кѳп дереклер бар. Бундай жағдайда ҳəр бир мусылман перзентине бул əдепти сиңдириўимиз лазым. Инсан тири екен, ѳлим сая салып турады. Ҳəр бир адам ата-анасын, жақын туўысқанларын, əзиз досларын бир күни келип жойтады. Усы себепли мүсийбет түскен шаңараққа барып кеўил билдириўдиң ѳзине тǝн тəртип қағыйдалары, əдеп-икрамлығы бар болып, оларды ѳз орнында қолланыў лазым.

Мүсийбет болған жағдайда. Егер бир жақыныңның дүньядан ѳткенин еситсең «Инна лиллаҳи ўа инна илайҳи рожийъун», деп айтып қойыў ўазыйпамыз болады.

Мүсийбет жеткен жерге жаназадан соң, ямаса оннан алдын болама барып кеўил билдирип қойыў мустаҳаб болады. Имам Муҳаммад (раҳматуллаҳ алайҳи): «Мүсийбет үш күнге шекем орынлы, оннан соң мǝкруҳ дур», деген.

Табытты алып баратырған адамларға сѳйлемей, тынышлықты сақлап барыўы ўǝжип. Зикир айтыўы мустаҳаб. Бирақ зикир жаҳрий (яғный сес шығарып) айтылмайды. Ҳаяллардың табыт кейнинен жүриўи мǝкруҳ болады. Мүсийбет жеткен шаңарақ тѳмендегилерди айтады ҳəм сабыр етеди: «Инна лиллаҳи ўа инна илайҳи рожийъун, Аллаҳумма ажирни фи мусибати ўа аҳлифли хойрон минҳо».

Мүсийбет ийелери даўыс кѳтермей жылаўы лазым болады. Ҳəдис шəрипте келтирилген, даўыс шығарып жылаўдан мǝййит азап тартады.

Мǝййитти қəбирге қойғаннан соң ҳəрким ѳз жумыслары менен кетеди. Бир жерге жыйылып отырмайды. Себеби, мǝййит ушын жамандур. Ибн Можа ҳəм Байҳақий Әмир ибн Ҳизома (р.а) рəўият етеди, Набий с.а.ў: «Мѳмин адам мүсийбет жеткен жақынына кеўил билдирсе Аллаҳ азза ўа жалла оны əзизлик либасы менен безейди», деди.

Жаназадан алдын ямаса кейин болама үш күнлик аза даўамында, сол шаңарақ ағзаларына кеўил билдирип қойыў орынлы. Бирақ имканы болғанша тез кеўил билдириў абзал ҳəм асығыў керек. Бирақ сапарда ямаса усыған уқсаған себеплер менен үш күннен соң да кеўил билдириў мүмкин.

Уламалар мǝййиттиң жас қызыны ямаса ҳаялына кеўил билдириў тек маҳрамларына орынлы деген…

Muslim.uz сайтынан Даўытбай Беканов таярлады.

  • 108 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты