Рамазан ҳайыты мүбәрек болсын!

Үлкемизде айлардың ең уллысы, он бир айдың султаны, Аллаҳ тааланың мүбәрек китабы назыл болған ай, пәзийлети тәрепинен басқа айлардан абзал Рамазан айы тамамланбақта. Бәршеңизди усы айда ислеген хайрлы ислериңизди, ибадатларыңызды қабыл болыўын Аллаҳ несийп етсин, 2020-жыл 24-май күнги рамазан ҳайыти мүбәрек күнимизге аманшылықта жетискенимиз бенен шын көңлимизден қутлықлаймыз. Жақсылықлар, саўаплар көбейтирилип берилетуғын усы айда ҳәмме ибадатларды, ийгиликли ислерди Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасалламның сүннетлерине мас ҳалда қылғанымызды Аллаҳ тааладан жалбарып сораймыз.

Себеби, «Оразаның дүнья өмириндеги пайдаларын, ақыретте ораза себебинен жетисетуғын орынларыңызды билгенлериңизде еди, он еки ай оразадар болыўды қәлеген болар едиңиз» делинеди ҳәдийси шарийфте. Ораза менен нәпис тǝрбиланады, шаҳўатты тыяды, ораза толық болыўы ушын түрли пайдасыз гәп-сөзлерден сақланыўы, ғыйбат ҳәм дɵҳмет қылмаўы ҳәм оларға қулақ салмаўы керек. Пайғамбар с.а.ў. айтқанындай, ораза қорған, ол гүна қылыўдан түрлы физикалық иллет ҳәм кеселликлерден, ақырет азабынан пана болады. Имами Ғазалий р.а. айдады: «Ораза тутыў жан ушын закат, дене ушын шынығыў, жынаятлардан сақланыў, аш дененде қǝлб бир ѳлшемде ислейди, ақыл тынықласады, кɵз нурланады”, деген.

Дүньядағы бәрше мусылманлар Рамазан айын сағынып, үлкен таярлықлар менен күтип алады. Себеби, Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам ҳәм оның саҳабалары, табеинлер ҳәм ѳтмиштеги уллы ата-бабаларымыз бул айға өзгеше итибар менен таярланған, бул ай келгенде қатты қуўанышта болған. Расуллаҳ с.а.ў.нан адамларға хайыр-сақаўат кɵрсетиў ҳаққында кɵплеп ҳәдийслер рǝўият қылған. Бир-бирлериӊиз бенен қатнасықты үзбеӊлер, бир-бирлериӊизден жүз бурмаӊлар, бир-бирлериӊизге қызғаныш қылмаӊызлар, Аллаҳтыӊ алдында жақсы аға-ини болыӊлар», (Имам Термизий).

Оразаның орза тутыўшыға болатуғын пайдалары ҳаққында айтқанда, сабыр сыпаты ҳаққында айтып өтпестен иләжи жоқ. Ораза тутыўшы адамда сабыр-тақат сыпатының пайда болыўын, беккемлениўин ҳәтте оразаға душпан болғанлар да инкәр ете алмайды. Инсан өз ыхтыяры менен аш қалыўы, шөллеўи, шаҳўаттан өзин тыйыўы ҳәм бул жағдай бир ай даўам етиўи инсанда сабырлы болыў сыпатын күшейтиреди. Ҳәзирги күнимизде бул сыпат адамларға жүдә керекли. Егер жақсылап ойлап көретуғын болсақ, бүгинги күнимизде адамлардың басына түсип турған көп ғана мүсийбетлер сабырсызлықтан келип шықпақта. Әсиресе, адамлар ѳзлерин түрли азық-аўқатлардан, ишимликлерден тыя алмаўынан келип шықпақта. Ер ҳәм ҳаяллар өзлериниң шаҳўаный сезимлерин тыя алмаўы ақыбетинде келип шыққан бәле-апатлар ҳәммениң көз алдында анық көринип турыпты.

Усыннан ораза арқалы таўылатуғын ҳәм күшейетуғын жеке сыпатларға ҳәр ўақыт мүтәж екенлигимизди билемиз. Буның үстине инсан өмири даўамында түрли жағдайларға түсип турыўын да қарасақ, усы пайдалардың әҳимийети және де артады. Шығыс әдебий мийрасымызда буған көп мысаллар келтирилген. Сол мысаллардан биринде еки адам зинданға салынғаны, олардан бири семиз ҳәм күшли, екиншиси арық ҳәм күшсиз көрингени, аўқатсыз қалғанларында олардың семизи өлип қалғаны, арығы тири қалғаны, соралып көрилсе, ол арық адам ораза тутыўы мәлим болады. Бундай мысаллар инсан өмиринде қайта-қайта болыўын есапқа алсақ, ораза ҳәр бир адам ушын тийисли екенлигине исенимимиз артады.

Оразадан пайда болатуғын жеке сыпатлардан және бири мийрим-шәпәәт сыпаты. Уллы Рамазан айының биринши он күнлигин Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасаллам раҳмат (мийрим-шәпәәт) он күнлиги деп жәриялаған. Бул Аллаҳ тааланың өз бенделерине, соның менен биргеликте бенделердиң де бир-бирлерине мийрим-шәпәәтли болыўын өз ишине алады.

Ораза тутқан адам биреў менен сөгиспеўи, урыспаўы кереклигин қатаң атап ѳтилгениниң себеби де усында. Өз ыхтыяры менен аш қалған, шөллеген адамда мийрим-шәпәәт сезимлери оянады. Өзгелерге жақсылық қылыў сезимлери күшейеди. Буны ораза тутқан ҳәр қандай адам дәрриў ойлайды. Әсиресе, ашлық ҳәм шөлди өзинде сынап көрген адам, түрли себеплерге көре аш қалған адамларға мийрим-шәпәәт қылыў керек екенлигин түсинип жетеди. Соның ушын да, оразадарлардан аш-жалаңаш, жетим-жесир ҳәм жарлылар пайдасына садақа қылыў ислери болады.

Буның үстине ораза себепли мусылманлар арасында өз-ара теңлик, аға-инилик, меҳрибанлық байланыслары да артады. Байлар, патшалар, ҳәкимлердиң сарайларында да, жарлы-бийшаралардың үйлеринде де, бир аўҳал ҳүким сүреди. Бай адамлар жарлылардың үйлерине закатларын алып, Аллаҳ таала ушын қабыл қылыўларын сорайды. Жарлылардың қарнын тойдырыў, кийим-кеншек алып бериў ҳәм басқа ислерине жәрдемлеседи. Рамазан айында сахый болыў бул сүйиклимиз Муҳаммад саллаллаҳу алайҳи ўасалламның сүннети.

Имам Бухарий ҳәм Имам Муслимлер Абдуллаҳ ибн Аббас разияллаҳу анҳудан рәўият қылған ҳәдийсте: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам ең сахый адам еди. Оның ең сахый болыўы Рамазан айында болар еди», делинген. Рамазан ҳайыты күни биз биринши нәўбетте егер ата-анамыз тири болса оны зияратлаўымыз кейининен туўысқанларымызды, досларымызды, наўқас болған дос-яранларымыздың кеўиллерин байрам қуўанышы менен толтырыўымыз керек болады. Бүгинги сынаўлы күнлеримизди оларға үйимизде отырып, Аллаҳтан хайырлы дуўалар қылыўымыз керек болады.

Алҳамдулиллаҳ, журтымыз тыныш, өмиримиз бахытлы, ибадатларымыз қәўипсиз, Аллаҳ таала буйырғанындай қылып атырмыз. Журтымыз раўажы, елимиз тынышлығы, рысқымыз мол болыўын ҳәм де бүгинги сынаўлы күнлердиң журтымыздан көтерилиўин сорап, Аллаҳ таалаға дуўалар қыламыз. Рамазан ҳайыты бәршелеримизге мүбәрек болсын. Әмийн!

Алимбетов Даўлетбай, Нɵкис район “Имаматдин ийшан” жоме мешити имам-хатиби.

  • 59 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты