Сөзимиз пайда ямаса зыянымызға ҳүжжет болады

Әйне күнлерде социаллық тармақларда коронавирус инфекцияси менен байланыслы ҳәр қыйлы өтирик информация, негизсиз мағлыўматларды тарқатыў, ҳәр қыйлы жалаларды тарқатыў жағдайлары көбеймекте. Айырым сада адамлар оларға исенип, өтирик ҳәм жалаға шерик болып қалмақта. Ашынарлысы, тарқатылған өтирик мағлыўматлар ақыбетинде инсанлардың сырлары ашылып, абырайы төгилмекте, кимлердур буннан азапланып атыр.

Динимизде бир мусылманның сырын әшкар етиў, абырайын төгиў - тап қанын төгиў ямаса малын өзлестириў менен барабар делинеди. Пайғамбарымыз саллалаҳу алайҳи ўасаллам: “Жабрыйыл (алайҳиссалам) мени аспанға алып шыққанда бир қәўимниң алдынан өттим. Олардың мыстан тырнақлары болып, оның менен жүзлери ҳәм көкиреклерин тырнар еди. Мен: “Ҳәй Жабрайыл, булар кимлер?” - деп сорадым. Сонда: “Олар адамлардың гөшин жеп (яғный оларды ғыйбат етип), абырайларын төккен айырым биреўлер”, - деп жуўап берди” (Имам Абу Даўыт рәўияты). Усы ҳәдистен динимизде инсан абырайы қаншелли қәдирли екени, оны аяқ асты етиўдиң ақыбети хорлық екени белгили болады.

Ислам расгөйликке, ҳақыйқатлыққа шақырыўшы, мудамы ҳақыйқат ҳәм әдалатты жақлаўшы дин болып табылады. Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасалламның ең уллы сыпатларынан бири де “Ал-амин” (ең исенимли адам) еди.

Шәриятымызда сиддиқлық дәрежеси көп тилге алынады. Бул Аллаҳ жанында тек рас сөйлейтуғын адам ретинде турыўды аңлатады. Сиддиқлық ҳуқықына шын расгөйлик пенен ғана жетиў мүмкин.

Инсанға тән иллетлер ишинде ең қәўиплиси жалған сөйлеў болып табылады. Себеби, адамларды алдаў, исенимине кирип мақсетине ерисиў, барлық ҳарамылықлардың басы болып табылады.

Аллаҳ таала: “Әлбетте, Аллаҳ ысырапкерлерди (ҳәдден асыўшы ҳәм жалаңқаяларды) ҳидаят қылмайды”, деп марҳамат қылады (“Ғофир” сүреси, 28-аят).

Абу Бакр разияллаҳу анҳудан рәўият етилген ҳәдиси шарипте Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам “Сизлерге үлкен гүнәлар ҳаққында хабар берейинбе?”, деп үш мәрте сорады. Биз: “Аўа, айтың, ямаса Аллаҳтың елшиси”, дедик. Сонда ол алайҳиссалам: “Аллаҳқа ширк келтириў, ата-анаға ақ болыў”, деп отырып алды. Кейин “Сергек болыңлар, өтирик сөз ҳәм өтирик гүўаҳлық бериў де», деп қосып қойды.

Басқа бир ҳәдиси шарипте Пайғамбарымыз алайҳисалам: “Рәсгөйлик жақсылыққа жетелейди. Жақсылық болса жәннетке жетелейди. Әлбетте бир адам рас сөйлейди, ҳәтте Аллаҳ таала жанында сиддиқлардан, деп жазылады. Жалған сөйлеў гүнәға жетелейди. Гүнә болса дозаққа жетелейди. Әлбетте, бир адам өтирик сөйлейди, ҳәтте Аллаҳ жанында жалаңқая, өтирикши, деп жазылады”, деп ескертеди (Имам Бухарий ҳәм Имам Муслим рәўиятлары).

Сол орында айтып өтиў керек, ҳәзил-дәлкек сылтаўында ҳақыйқатқа қарсы гәплер менен адамларды күлдириў де өтириктиң әйне өзи болып табылады. Набий алайҳиссалам: “Адамларды күлдириў ушын өтирик айтатуғын адам ҳалы аянышлы”, деди.

Халқымызда жақсысын асыр, жаманын жасыр, деген тәрбиялық нақыл бар. Жәмийетимизде алдынлары ким күтилмегенде қәтеге жол қойса, оның айыбын жасырып, мәҳәлле турғынлары, жасы үлкенлер оны туўры жолға салған. Ҳәзир ше? Дәрҳал, бул жағдайды жүдә үлкен айып ретинде көтерип, өзин периште мысал билип, әлемге көз-көз ямаса жәрия етеди.

Әзизлер, ҳәр бир мөмин-мусылман адам ҳәр қыйлы өтирик-өсек, мыш-мыш гәплерге исенбеўи, ирткилерден сергек болыўы керек. Набий саллаллаҳу алайҳи ўасаллам: “Мөмин адам зийрек, қырағы ҳәм ақыллы болады”, деген. Усы ҳәдистеги тәрийпке мүнәсип болайық.

Муҳаммади ҚОРАEВ.

Асқар Қаражанов, Шымбай районы “Хан” жоме мешити имам-найыбы.

  • 119 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты