Кимде-ким ирткиге араласса, қәўипке ушырайды!


Тарийхтан белгили, ҳәмме дәўирде де мәмлекеттиң раўажланыўы жәмийеттиң еркин турмыс кешириўине байланыслы болған. Тынышлық - барлық миллет ҳәм елатлар қатарында бизиң халқымыздың да асырап-абайлайтуғын ең жоқары қәдириятларынан есапланады. Қураны кәримдеги 50 ден зыят сүредеги жүзлеген аятларда инсанларды мѳминлик, тынышлық, пәраўанлық ҳәм кең пейилликке шақырылған.

Соңғы жылларда мәмлекетимиз Басшы басшылығында журтымызда социаллиқ турмыстың барлық тараўларында әмелге асырылып атырған кең қамыраўлы түпкиликли ѳзгерислер ҳәм ерисилген табыслар негизинде де әйне мәмлекетте ҳүким етип атырған тынышлық ҳәм турақлылық екени ҳеш кимге сыр емес.

Ѳкиниш пенен айтамыз, бүгинги күнде қара күшлер тәрепинен Жақын Шығыс регионында, қоңсылас Аўғанстанда жүз берип атырған қанлы соқлығысыўлар шѳлкемлестирилип, сиясий ҳәм экономикалық кризис келтирип шығарылмақта. Усы аймақларда ҳақыйқый “исламый мәмлекет” қурыў ураны астында ашықтан-ашық зорлық-зомбылықларға қол урып атырған ҳәр қыйлы топар ҳәм жәмәәтлер кѳбейип кетти. Усы жағдай бизден мудами сергеклик ҳәм қырағылықты, жүз берип атырған ҳәдийселерге зийрек болыўды ҳәм терең нәзер менен қараўды талап етеди.

Ашынарлысы, Ислам динин нықап етип алған динге берилген шахслар социаллық тармақлардың ѳзбек контентинде Ирак ҳәм Сирия сыяқлы мәмлекетлерде терроршылық ҳәрекетлерин алып барып атырған жаўынгерлерди қоллап-қуўатлаўға шақырмақта. Атап айтқанда, усы күнлерде Инстаграм тармағында мутаассиб (фанатик) идеялар үгит-нәсиятшыларынан бири Инстаграмда пуқараларымызды жаўынгерлерге қарсы гүрес алып баратырған Сирия ҳәм Россия Федерациясина қарсы “жиҳад” етиўге шақырды.

Атап ѳтиў керек, бул сыяқлы радикал идея үгитшилери “ҳижрат”, “жиҳад” сыяқлы диний түсиниклерди бузып айтыў арқалы жасларымызды шаңарағы ҳәм жақынларының тәрбиясынан шалғытыў, тынышлық ҳәм аманлықта жасап атырған ўатанларын тәрк етиўге шақырмақта. Олардың тийкарғы мақсетлери алданған жасларды қураллы соқлығысыўлар болып атырған Сирия, Ирак, Ливия ямаса Аўғанстан сыяқлы мәмлекетлерге кетип, мәңкур (зомби) жаўынгер ямаса “тири бомба”ға айландырыўдан ибарат.

Усы орында жоқарыда келтирилгенлерге түсиник беретуғын болсақ, “ҳижрат” сѳзи сѳзликте гейпара заттан ажырлыў, терминде болса, Ҳәзирети Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасаллам Макка қаласын тәрк етип, Мадина қаласына барыўға салыстырғанда Ислам дини жолында мусылманлардың жасап турған жерлерин таслап, басқа журтларға кѳшип кетиўи нәзерде тутылады. Бирақ, ғәрез мақсетлерди гѳзлеген кимселер “ҳижрат қылмағанлар кәпир, кәпир журтта жасаў күпир” деген жалған даўа менен ўатанласларымызды алдамақшы болмақта.

Негизинде, ислам тәлийматына муўапыıқ, ислам еллери болған, яғный, халқының 90 процентинен зыяты ислам дининде болған, мусылманлар ѳз исенимлерин ашық айтатуғын, азан айтылатуғын, күнделикли, жума ҳәм ҳайт намазлары емин-еркин ада етилетуғын, жыл сайин мешит ҳәм медреселери ҳәм де ҳажылари кѳбейип атырған, қулласы, исламның бес әмеллери толық ада етилип, пуқаралары тынышлықта ѳмир кеширип атырған Ѳзбекстан сыяқлы мусылман мәмлекеттен “ҳижрат” етилмейди.

Әйне ўақытта Абу Усмон Мужошиъ ибн Масъуд рәўият еткен ҳәдисте Расулулла саллаллаҳу алайҳи ўасаллам: “Макка патҳынан кейин ҳижрат жоқ...”, деди” (Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Исмоил ал-Бухорий; Саҳиҳ ҳәдиси Бухорий, Ал-Жомиъ ас-Ассаҳиҳ исенимли деп есапланған ҳәдис; 3078-3079-ҳәдислер) делингенин де еслеў орынлы болады.

Ѳз гезегинде, “жиҳад” сѳзи “жидду-жаҳд”, яғный инсан ѳз мақсетине ерисиў жолында бар мүмкиншилигин иске салып, ҳәрекет етиў мәнисин аңлатады. Атап айтқанда, сабақты ѳзлестириў ушын барлық мүмкиншиликлерди иске салып ҳәрекет еткен ѳспиримди илим жолында жиҳад етпекте, десе болады. Ҳәдисте айтылады: “Бир адам Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасалламның алдына жиҳадқа рухсат сорап келди. Сонда оған: “Сениң ата-анаң барма?” деди. “Аўа”, деди. “Жеткиликли, екеўине (хызмети) де жиҳад ет!” деди”.

Басқа бир ҳәдиси шарипте Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам: “Аллаҳтың назринде жиҳадтың абзалы өз нәпсиңе қарсы жиҳад етиўиң”, деп айтып ѳткен.

“Жиҳад” түсинигин тәкирар ҳәм және тәкирар Ислам уламалара тәрепинен түсиндирилип, жиҳад бул - саўаш етиў емеслиги, араб тилинде урысты аңлатыўшы “қитол” сѳзи бар екенлиги ҳаққында айтып ѳткен болса да, радикал ағымлардың үгитшилери тәрепинен жаслар санасында жиҳад қураллы гүрес деген түсиник қәлиплестириўге қаратылған ҳәрекет даўам етпекте.

Ҳақыйқаттан да, “жиҳад”тың тийкарғы негизи ислам ҳәм оның негизлерин инсанларға туўры айтыў. Буған ҳәр қыйлы фиқҳ китапларының жиҳад бабы ҳүжжет бола алады. Усы дѳретпелерде инсанларды жақсылыққа шақырыў ҳәм жаманлықтан қайтарыў жиҳадтың тийкарғы мәниси екени айтылған.

Имам Наўаўий ѳзлериниң “Ал-Манҳаж фий Аўўел китаб ал-Жиҳад” китабында “жиҳад”тың тәрийпи ҳәм түрлери баянында “...жақсы ислерге буйырыў ҳәм жаман ислерден қайтарыў” орайлық орында турыўын баянлаған. Имам Дирдийр ѳзлериниң “Ақроб ал-Масалик” деген мийнетиниң “жиҳад” бабын шәриат илимлерин тарқатыў, жақсы ислерге буйырыў ҳәм жаман ислерден қайтарыў ўәжиб екенин түсиндириў менен баслаған.

Ислам әлеминиң жетик улама ҳәм илимпазлары тәрепинен бүгинги күнде мусылманлар емин-еркин жасап атырған, мусылманшылық кѳринислери әмелде кѳринетуғын болып атырған мәмлекетлер “ислам үлкеси” екени кѳз қарасынан “жиҳад” бул - сол мәмлекетлердиң қорғаны екенин, усы мәмлекетлерде тынышсызлық келтирип шығарып атырғанлар болса иртки етип атырғаны айтылмақта.

Усы орында, Инстаграмда бизлерди “жиҳад” етиўге шақырып атырған профил ийесине сораў туўылады. Сирияға “жәннет” излеп барған аға-инилердиң бири “Ҳайъат Таҳрир аш-Шом” жаўынгерлерине, екиншиси болса ѳзин “Ислам мәмлекети” деп атырған топарға барып қосылды. Бул еки топарлар ҳүкиметке қарсы шығыў менен бирге ѳз-ара да саўаш жүргизип атырғаны белгили. Ал, саўаш майданында ѳз-ара жүзбе жүз келип қалса, аға-инилерден қайсы бири “мужоҳид”, қайсы бири Ислам душпаны есапланады? Бир-бирин ѳлтирсе, қайсы бири шейит болады, қайсы бири дозаққа түседи? Усы сораўларға бир ғана жуўап. Сирияда да, Иракда да, Аўғанстанда да ҳеш қандай “жиҳад” болып атырған жоқ, бәлки нәпсиқаў күшлер тәрепинен үлкен ирткилер әмелге асырылып атыр. Жоқарыдағы профил ийеси жаўыз нийетли қәўендерлерге малайлық етип, жасларымызды усы иртки ошағына отын етиўге хизмет етип атыр.

Ислам тәлиматында, бийгүна адамларды ѳлтириў, мүлкине ийе шығыў, ҳаялларын ѳзлерине ҳадал деп жәриялаў сыяқлы жарамсыз ислер арқалы иртки шығарыў, халықтың тынышлығы ҳәм қатыржамлығын бузып, қәўипке салыў үлкен гүна.

Мусылманларға ирткиде қатнасыў Қурани кәримде қатаң қадаған етилген: “Сизлерден тек залымларға ғана тән болмаған (бәлки ҳәммелериңизге ғалабалық болатуғын) иртки (азап) ден сақланыңыз ҳәм билип қойыңыз, Аллаҳ жазасы қатты (зат) болып табылады” (“Анфол” сүреси, 25-аят).

Имам Бухарий ҳәзиретлеринен рәўият етилген ҳәдиси шарипте мусылманлар ирткиден ескертилип, айтылады: “Абу Ҳурайра разияллаҳу анҳу рәўият етеди: “Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам былай деди: Иртки келип шыққанда тик турғаннан кѳре отырған абзал, тик турған болса, жүрип баратарғаннан, жүрип баратырған болса, жүгирип баратырғаннан абзал, кимде-ким ирткиге араласып қалса, апатқа ушрайды ҳәм кимде-ким ирткиден панаҳ тапса, тезлик пенен жасырынсын!” (3601-ҳәдис).

Уламалар усы ҳәдислерди мусылман адам жәмийетте турақсызлық келтирип шығарыўшы ирткилерден қаншелли узақта болса, ѳзи ҳәм мусылман жәмийети ушын соншелли пайдалы болады, деп түсиндиреди.

Жасларымыз жоқарыдағы ҳәдислерден туўры жуўмақ алып, иртки болып атырған жерлерге жуўырмаўы, ана Ўатаны ҳәм шаңарағында, илим ҳәм ҳадал ѳнерден рәҳәт табыўы керек.

Мәселениң тағы бир тәрепи соннан ибарат, бүгинги күнде Сирияда 6,5 миллионнан зыят пуқаралар жан сақлаў мақсетинде мәмлекетти тәрк етип атырған бир ўақытта терроршы шѳлкемлердиң дузағына илинген шахслар усы мәмлекетке ѳмирлик жолдасларын ҳәм балаларын да жетеклеп барып атырғаны логикаға да ямаса Ислам тәлийматына да туўры келмейди.

Себеби, Қурани кәримде Аллаҳ таала бәршемизди ескертип: “Ѳз қолыңыз бенен ѳзлериңизди апатқа тасламаң!”, дейди (Бақара сүреси, 195-аят).

Террорши шѳлкемлер қатарында болған, жаўынгер ҳәрекетлер даўамында хор болып ѳлим тапқан ямаса Ирак ҳәм Сирия қамақханаларында жазасын ѳтип атырған адамлардың ѳмирлик жолдаслары ҳәм балалары хор болған жағдайда, бир тислем нанға зар, әбигер жағдайда қалып кетпекте. Бийгүна нәрестелердиң руўхый ҳәм физикалық қыйыншылықларда қалып кетиўине, бир тәрепинен ата-аналардың надурыс қәдем басыўы себеп болған болса, тийкарғы айыпкерлер шетте турып, интернет арқалы оларды алдап атырған, мусылманлар арасына иртки салып атырғанлардың қолында “қуўршақ” болып атырған кимселер.

Ҳүрметли Президентимиз Ш.М.Мирзиёев тапсырмасы менен “Меҳир 1” ҳәм “ Меҳир 2” операциялары шеңберинде Жақын Шығыстағы қураллы ҳәрекетлер даўам етип атырған орынлардан Ѳзбекстанға қайтарылған 48 ҳаяллар ҳәм 171 жас балалардың басынан кеширген қыйыншылықлары жоқарыдағы пикримизге дәлил болады.

Турмысымызда жәмийет турақлылығына қәўип салыўы мүмкин болған айырым нызамсыз ҳәрекетлерди кѳрип кѳрмесликке алатуғын, тынышлықты асыраў тек мәмлекеттиң ўазыйпасы деп ойлайтуғынлар ҳәм де перзентлер тәрбиясы, елимиз келешеги менен қызықпайтуғын пуқаралар да бар екенлигин өкиниш пенен атап кѳрсетиў керек.

Жас әўладттың ўатан сүйиўши, халықшыл, миллий ҳәм диний қәдириятларымызға садықлық руўхында тәрбиялаўға ғамқорлық тек ғана ҳүкиметимиз, бәлки жәмийетлик ҳәм диний шѳлкемлер, ҳәр бир шаңарақ, ҳәр бир ата-ананың да ўазыйпасы есапланады.

Солай екен, журтымызда ҳүким етип атырған тыныш ҳәм татыў турмысты асыраў, оның ғәрезсизлиги ҳәм турақлылығын тәмийинлеў, жасларымызды иртки торларынан асырап-абайлаў елимизде жасап атырған барлық пуқаралар, ол мәмлекетлик ямаса жәмийетлик шѳлкемлерде ислеўи, уқыплы басқарыўшы ямаса басқа кәсип ийеси болыўына қарамастан ең зәрүрли ўазыйпаларының бири болып қалады.

Ў.Ҳасанбаев.

muslim.uz сайтынан Даўытбай Беканов таярлады.

  • 140 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты