Жат идея ҳәм идеологияға қарсы гүресейик!

Өзбекстан Республикасы өз ғәрезсизлигине ерискенен кейин өзиниң анық демократиялық факторларына тийкарланған, пуқаралары еркин ҳәм қабыл етилген нызамларға әмел ететуғын жәмийет дүзиўден үлкен адымлар менен бармақта. Лекин бул жолда айрым иллетлер елимиз раўажланыўына иркиў салады ҳәм оларға қарсы гүресиў ҳәр биримиздиң азаматлық миннетимиз.

Сол себепли бүгинги күнде елимизде жумыс алып барып атырған нызамсыз ағымлар, олардың ҳәрекетлериниң тийкарығы мақсети ҳаққында тоқталып өтиў менен бирге фанатизм, ақидапараслық усаған түсиниклердиң келип шығыўы, мазмун-мәниси ҳаққында айрықша тоқтаў мақсетке муўапық.

Фанатизм дегенде инсанның қандайда бир идея, ақида ямаса әдетлерге ҳәдден тыс дәрежеде исенип, сол бағдарда кескин пикир ҳәм ҳәрекетлерди әмелге асырыў түсиниледи. Фанатизм әдетте өз түсиниклери ҳәм көз-қарасларын улыўма ҳақ деп билип, басқалардың пикирин бийкарлайды. «Мен ҳақпан, билгенлерим туўры», деп өзин исендиреди ҳәм руўхый жақтан ис-ҳәрекетлерин өз мақсетине қарай бағдарлайды.

Фанатизм мақсетли ҳәм саналы түрде исламды бет перде еткен кимселер ҳәм топарлар тәрепинен әмелге асырылады. Елимиздиң өз ғәрезсизлигин, қурып атырған әдил демократиялық жәмийетимизди көре алмай атырған бундай шахслар әсиресе, жаслар санасына фанатизмди қәлиплестириўге ҳәрекет етеди. Фанатизмнинг форма ҳәм көринислери жүдә көп. Бүгинги күнде елимизде шеттен турып сиңдириўге урынып атырған төмендеги көринислери ушырамақта:

1. Диний ақидапараслық. Диний ақидапараслық ийман-исенимди натуўры талқылаўдан ибарат. Жаўыз кимселер ийман ҳаққындағы түсиниклерди жаслар санасына сиңдиреди. Олар ҳақыйқый диний дереклерди жасырыўға урынады. Елимизден шыққан ойшыллар шығармаларын оқыма, ата-анаң яки таныс билислериңниң гәп-сөзлерине қулақ салма деп үйретеди.

Өзбекстан орташа диний исенимди қабыл етип, дүнья халықларына усынған еллердиң бири. Бул бойынша уллы ойшылларымыздан Абдулла Ғиждивоний ҳәм Баҳаўатдин Нақшбанд диний ақидапараслықтың душпаны еди. Олардың пикиринше, ийман-исеним қәлбте болады ҳәм адамның ҳадал мийнет пенен күн кешириўин талап етеди.

2. Батыс мәдениятын ең жоқары үлги сыпатында тән алыў. Батыс мәдениятын үстин қойыў ақидасы миллий мәдениятты менсинбеў, санасызлық ҳәм миллий үрп-әдетлерди бийкарлаўға тийкарланады. Ярым жалаңаш кийиниў, жәмийетлик орынларда мәдениятсызлық ислеў. Батыс турмыс тәрзине ҳәўес пенен қараў усаған жағдайлар тәбийий қабыл етиледи. Сол себепли Батысқа ашықтан-ашық еликлеў ақидасына, фанатизмге қарсы гүресиў дәўир талабы ҳәм бул ҳаққында Өзбекстан Республикасы биринши Президенти И.А.Каримов «Ислам Динин сиясатқа айландырып атырған, жаўызлық ҳәм терроршылық идеясын жаратып атырған көплеген радикал ҳәм экстремислик орайлардың, биринши нәўбетте, жаслар санасын зәҳәрлеп, зомбиге айландырып, олардан терроршылар таярлаў бойынша конвейер шөлкемлестирип атырған, халифалық дүзиўдей ҳәр-түрли мәниссиз ҳәрекетлерди әмелге асырыўға урынып атырған күшлердиң тамырын қырқып таслаў керек», деген еди өз сөзинде.

Фанатизмнинг зыянлы ақыбетлери ҳәр қандай материаллық зыянлардан мың есе үстем турады. Ол инсанлар санасын зәҳәлеп, бойсыныў (қул) шылықты раўажландырады, ойлаў қәбилетин пәсейтип, сананы тарайтады, нәтийжеде адам зомбиге айланады. Сол себепли ҳәмме ўақыт фанатизм қараланып келинген.

Соңғы ўақытлары терроршылық актлери көп жағдайларда ислам байрағы астында уйымластырмақта. Буның себеби сонда, көплеген терроршы топарлардың ҳәрекетлери ушын әсиресе диний экстремизм идеологиялық фундамент ўазыйпасын өтемекте. Олардың мақсети орта әсирлерге қайтыў, бәрше мусылманларды бирлестириўши халифалық мәмлекетин дүзиў, жәмийетте ислам шариаты тәртиплерин орнатыў. Тийкарында бул идеяны көтерип шығып атырғанлардың өзлери де буған исенбейди

Бүгинги күнде фанатизм жәмийетлик иллет сыпатында қабыл етилип, жәмийет раўажланыўын шеклеўши тийкар сыпатында қараланып келинбекте. Оған қарсы гүресиўдиң түрлери көп. Зыянлы идеяларға қарсы миллий идеямызды, тар пикирлерге қарсы миллий идеологиямызды қолланыўымыз керек. Фанатизмнинг алдын алыўдың үш түри бар. Миллий идея, миллий идеология ҳәм терең билим. Идея мақсети, идеология искерликти, билим болса садаатты береди. Бизиң жолымыз ҳәм мақсетимиз соннан ибарат.

Атажан Абдикаримов, Хожели районы «Кетменши баба» жоме мешити имам-хатиби.

  • 171 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты