Ташриқ күнлери ҳаққында

Бәршемизге белгили, ҳайыт күни инсанлар қуўанышқа бөленип, жасы үлкен болсын, жасы киши болсын бир-бирине «ҳайыт байрамы менен!», деп қутлықлап кеўиллерине шадлық-қуўаныш толтырыўға ҳәрекет етеди. Расында да, ҳайыт күнлери шадлыққа толы болған күнлер. Бирақ, көпшилик ҳайыт күнинде кеўли қуўанышқа толып, зикрлер ҳәм ибадатлар менен өткизеди де, кейинги күнлерин ғәплетте өткизип жибереди. Қурбан ҳайыты ҳәм одан кейинги үш күн ибадатларды, зикрлерди көбейтетуўғын, жеп-ишиў күнлери болып есапланады. Бул күнлер ташриқ күнлер деп аталады.

“Ташриқ” сөзи арабша сөзинен аынған болип, “қуяшқа гөшти қурытыў” деген мәнисин билдиреди. Қурбанлық қылынғаннан соң гөшлер қуяшта қурытылғаны ушын усындай аталған. Илгери, сол күнлерде хажылар Минада турып, қурбанлықлары сойылғаннан кейин гөшти тасқа қойып қуяшқа қурытыў менен әўере болған. Пайғамбарымыз алайҳиссалам ташриқ күнлери ораза тутыўдан қайтарған. Бул күнлер Зулҳижжаның 11, 12, 13-күнлери. “Наҳр” күнлери болса “қурбанлық қылыў” күнлери болып, бул Зулҳижжаның 10, 11, 12-күнлери. Қурбанлықты усы күнлер де қылыў мумкин.

Ташриқ күнлериниң пазыйлети ҳаққында бир қанша аят ҳәм ҳәдислер келген.

Қураны кәриймде былай делинген: «Аллаҳты санаўлы күнлерде (көбирек) зикир етиң!. Ким еки күнде асықса,(хаж ислерин таўысып кетип қалса), оған гүна жоқ. Ким (үшинши күнге шекем) кешиксе, оған да гүна жоқ (бул) тақўалылар ушын. Аллаҳға тақўа қылың ҳәм билип қойың, сизлер, әлбетте, (қыяметте) Оның алдында топланасыз» (Бақара сүреси, 203-аят).

Усы аяттағы “санаўлы күнлер” ташриқ күнлери. Аллаҳ таала «ташриқ күнлерин»де Өзин көп зикр қылыўға әмир қылған.

Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам ташриқ күнлериниң пазыйлети ҳаққында былай деген: “Усы (ташриқ) күнлерде ораза тутпаңлар! Себеби, бул күнлер жеп-ишетуғын ҳәм Аллаҳ тааланы зикр қылатуғын күнлердир”. Имам Аҳмад рәўият қылған. Бул ҳәдисте Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламның “Бул күнлер жеп-ишетуғын... күнлердир” дегенин келтирдик. Демек, бул күнлерде ораза тутыўға болмайды, ҳәммениң аўзы ашық болады.

Ташриқ күнлеринде парыз намазлардан кейин ташриқ тәкбирин айтыў ўәжиб. Ташриқ тәкбирдиң айтылыўы: «Аллаҳу әкбар, Аллаҳу әкбар, ләә иләәҳә иллаллаҳу ўаллаҳу әкбар. Аллаҳу әкбар ўа лилләәҳил ҳамд».

Усы тәкбирлерди муқим, мүсәпир, еркек, ҳаял, жалғыз намаз оқыўшы, жәмәәт пенен намаз оқыўшы, қулласы, ҳәмме бирдей айтады. Ерлер бәлент даўыста, ҳаяллар болса пәс даўыс пенен айтады.

Сондай-ақ, бул күнлерде бәрше инсанлар тәкбирди көбирек айтыўы ҳәм де дуўаға көбирек қол жайыўы мустаҳаб.

Аллаҳ таала биз мусулманларға байрам қылып берген Қурбан ҳайыты ҳәм одан кейинги үш күн (Зулҳижжаның 11, 12, 13-күнлер)ди шадлық ҳәм қуўаныш пенен, ибадат, зикр ҳәм дуўа қылыў менен өткизиўимизди несийб етсин!

Қаражанов Асқар, Шымбай районы «Хан» жоме мешити имам-найыбы.

  • 46 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты