Қурбанлық бул –уллы ибадат

Ата-бабаларымыздың жолы болған Ислам дининиң мал-дүньялық ибадатларынан бири, бул –қурбанлық. Бул Аллаҳ тааланың неъматлары ушын шүкир етиўимиз ҳәм Оның жолында пидәкерлик етиўимиздиң бир нышаны.

Қурбанлық диний ибадат болыўы менен бирге, оның әдеп-икрамлық, жәмийетлик ҳәм экономикалық әҳмийетлери де бар. Қурбанлық усы тәрепи менен де Исламдағы өз ара жәмийетлик жәрдемлесиўдиң гөззал бир үлгиси болады.

Қурбанлықтан мақсет – Аллаҳтың разылығын табыў. Бул мақсеттиң әмелге асыўы тәкаббырлық ҳәм хожакөрсинликтен узақ болып, шын кеўил ҳәм ықлас пенен қурбанлық шалыўға байланыслы. Егер ондай болмаса, Аллаҳ тааланың қурбанлық гөшине де, оның қанына да итияжы жоқ. Қураны кәриймде бул ҳаққында:

«Аллаҳқа олардың (қурбанлықтан) гөшлери де, қанлары да жетип бармайды. Бирақ, Оған сизлерден тақўа жетеди. Усылайынша, сизлерди ҳидаят қылғаны себепли – Аллаҳқа тәкбир айтыўыңыз ушын оларды сизлерге бойсындырып қойды. Жақсылық қылыўшыларға хош хабар бер!» - делинген.

Қурбанлық Аллаҳ таалаға шүкир етиўдиң ең үлкен көринислеринен бири. Бул ибадат шәртлери толық орынланған, пүтин тәртипте әмелге асырылса, мақсетке муўапық ҳәм еле де саўабы көп болады.

Қурбанлық сөзликте «жақынласыў» деген мәниде, ал терминологияда Қурбан хайыты күнлеринде Аллаҳға мәнаўий жақынласыў мақсети менен сойылатуғын сойыслыққа айтылады.

Қурбанлық ҳижраттың екинши жылы Мадинада шәриятқа киргизилген. Шәриятқа киргизилгени Қуран, ҳәдис ҳәм ижма менен беккемленген.

Қурбанлық ибадатының тарийхы жүдә ески болып, бүгинги көриниси ҳәзирети Ибраҳим алайҳиссалам ҳәм оның баласы Исмайыл алайҳиссаламға барып тақалады. Ҳәзирети Ибраҳим бир күни баласы Исмайылды қурбанлық қылып атырғанын түсинде көреди, бул илаҳий ўәҳий болады. Ҳәзирети Ибраҳим жағдайды баласына түсиндиреди, баласы да буған таяр, разы екенин айтады. Ҳәзирети Ибраҳим баласы Исмайылды қурбанлық қылыўға таярланып атырғанда Аллаҳ таала олардың бул шын кеўилден илаҳий буйрыққа бойсынғаны себепли Исмайылдың орнына бир қой жибереди. Ҳәзирети Ибраҳим Исмайылдың орнына бул қойды қурбанлық қылады.

Қурбанлық қылыў бай ҳәм сапарда болмаған ҳәр бир мусылман еркек ҳәм ҳаялға ўәжип. Қарызынан ҳәм тийкарғы итияжларынан басқа 20 мысқал (80,18 г) алтын ямаса соның қунындағы пул яки мал-дүньяға ийе болған адамға айтылады. Қурбанлық пенен зәкаттың нысабы бирдей болыўы менен бирге, қурбанлық нысабында мал-дүньяның көбейетуғын болыўы ямаса қурбанлық мүддетинен бир жыл өтиўи керек, деген шәрт жоқ.

Қурбанлыққа тек ғана төрт түрли ҳайўан қурбанлық қылынады. Олар: қой, ешки, түйе ҳәм қарамал. Қораз, таўық, түйе таўық ҳәм ғаз киби үй қуслары, гөши желинетуғын кийикке уқсаған жабайы ҳайўанларды қурбанлық нийети менен сойыў мүмкин емес. Олар қурбанлыққа өтпейди.

Қурбанлықтың шәриятқа киргизилгениниң ҳикмети - уллы Аллаҳтың неъмати ушын шүкир етиў, Ҳақ жолында пидәкерлик етиў, затлай имканиятлары жоқ адамлардың мәлим бир ўақытларда болса да, гөш жеўин тәминлеў, нәтийжеде саўап алыў ҳәм бир қанша бәлелерден сақланыў киби диний, әдеп-икрамлық ҳәм жәмийетлик мақсетлерге жетисиў қурбанлықтың шәриятқа кириўиниң ҳикмети. Соның менен бирге қурбанлық Исламдағы жәмийетлик өз ара жәрдемлесиўдиң ҳәм бирликтиң гөззал үлгилеринен бири есапланады.

Бахраматдин Разов,

Нөкис қаласы «Имам ийшан Муҳаммад» жоме мешити имам-хатиби.

  • 184 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты