Рамазан — тәрбия айы

Муқәддес динимизде айлардың султаны ең абзалы Рамазан айы екенлиги айтылады, бул бийкарға емес, себеби Қурани кәрим ҳәм ҳәдиси шәриплерде рамазан айына тән пазыйлетлер жүдә көп екенлиги айтылады. Қурани кәрим рамазан айында түсирилген, рамазан айында қылынған бир парыз ибадатқа жетпис парыздың саўабы бериледи, бул айда қәдир түни бар болып, қәдир түни мың айдан абзал, бул айда ораза парыз қылынды, рамазан айында жәннет есиклери ашылып, дозақ есиклери жаўылады ҳәм булардан басқада бир нешше пазыйлетлерди даўам еттитиўимиз мүмкин.

Ҳүрметли Президентимиз бул жылғы рамазан айын көтеринки рухда өткизиў мақсетинде тийисли қарар шығарды. Әлбетте бул ҳүкиметимиз тәрепинен муқәддес динимизге берилип атырған итибар ҳәм ғамқорлықтың көриниси болып есапланады.

Рамазан айы меҳир-мириўбет, ғамқорлық айы болып, мусылманлар бир-бирине жәрдем берип, кем тәмийинленгенлерге ғамқорлық көрсетеди. Рамазан айындағы ораза ибадаты жәмийет ағзаларының өз-ара ғамхорлығына себепши болыўы менен бирге жеке адамның тәрбиясына да унамлы тәсирин тийгизеди, мине усы ҳаққында тоқталып өтсек.

Ислам дини инсанды ҳәмийше жақсылыққа бағдарлайды ҳәм туўры өмир кешириў ҳәм әдеп-икрамлы болыўға шақырады. Пайғамбарымыз алайҳиссалам ҳәдислериниң биринде мәрҳамат етип: «Әлбетте мен уллы хулықларды толықтырыў ушын жиберилдим», дейди. Усы ҳәдистен Ислам дини негизинде адамларды әдеп-икрамлыққа тәрбиялаў ушын жиберилгенлигин билемиз. Сондай-ақ, Ислам дининдеги бәрше ибадатлар, сол қатары ораза ибадаты да инсанды тәрбиялаў мақсетинде жүдә үлкен әҳмийетке ийе.

Абу Ҳурайра разияллаҳу анҳу Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламнан рәўият қылады: “Ким (ораза ҳалында) жалған сөз ҳәм оған әмел етиўди тасламаса, Аллаҳ таала ол бендениң таам ҳәм ишимлигин тәрк етиўине мүтәж емес”, дейди. Бул ҳәдистен ораза тутқан адамның егер ол өзин жаман ислерден, өтирик сөзлерден тыйып жүрмес екен, азанлы-кеш аш ҳәм шөл ҳалында жүриўиниң пайдасы жоқ екенлигин билип аламыз. Демек ораза тутқан адам бириншиден өз минез-қулқын дүзетиўге, адамлар менен болатуғын қарым-қатнасын жақсы жолға қойыўы тийис болады, себеби оразадан көзленген мақсет тек ғана ашлық ямаса шөл болыў емес бәлки орзадан көзленген мақсет бендениң руўхый пәклениўи ҳәм минез-қулқын дүзетиўи болып есапланады.

Абу Ҳурайра разияллаҳу анҳудан рәўият етилген басқа ҳәдисте Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салам марҳамат қылады: «Сондай ораза тутқанлар бар, оның оразадан несийбеси тек ғана ашлық ҳәм шөллеў болады». Усы ҳәдистен мақсет, бенде ораза тутып, қайтарылған ислерден өзин-тыймаса оның күн бойы аш ҳәм шөл жүргени қалады, оған ҳеш қандай саўап берилмейди.

Басқа ҳәдисте Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: “Сизлерден кимде-ким ораза тутса, онда, уят сөзлерди сөйлемесин, ашыўшақлық етпесин! Егер бир адам оның менен айтыспақшы ямаса жәнжеллеспекши болса, онда ол: “Мен оразаман, мен оразаман» десин”, деген.

Ҳақыйқий ораза тутқан адам басқалар менен айтысып, өзиниң де биреўдиң де тынышын бузып, оразасының саўабын кемейтирип, уақтын босқа кетирмейди. Бәлки арада жәнжел шыққан жағдайда өзиниң ораза екенин, сол себеп жәнжеллесип отырыўды абзал көрмегенлигин айтады.

Жумақластырып айтатуғын болсақ, бенде ораза ҳалында аўқаттан тыйылыў менен бирге тили, көзи, қулағы ҳәм қол-аяқларын надурыс ислерден сақлаўы керек болады. Бенде ораза тутпаған ўақтында да усы ағзаларын ҳарам ислерден тыйыўы шәрт. Бирақ, ораза тутқан ўақытта бул нәрсеге көбирек итибар бериў талап етиледи. Себеби, ораза тутыўдан мақсет тақўа ҳәм инсан тәрбиясы болып есапланады.

Бахрамаддин Разов, «Имам ийшан Муҳаммад» жоми мешити имам-хатиби.
  • 62 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты