РАЎАЖЛАНЫЎДЫҢ ЖАҢА БАСҚЫШЫ ҚАЙЫРЛЫ ӘМЕЛЛЕРГЕ БАЙ БОЛМАҚТА

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Аллаҳ таалаға шүкир, 2021-жыл халқымыз ушын берекетли күнлерге бай болмақта, биргеликте кѳп қайырлы ислерди атқардық, тарийхый ўақыялар гуўасы болдық. Усындай жақты күнлерде Ўатанымыз ғǝрезсизлигиниң 30 жыллық байрамын байрамладық.

Быйылғы байрам жаңа қурылған “Жаңа Ѳзбекстан” бағында, Ғǝрезсизлик монументине тутас майданда болып ѳткенинде де үлкен ҳикмет бар. “Жаңа Ѳзбекстан” бағы кейинги жылларда Президентимиз басшылығында ǝмелге асырылып атырған үлкен қурылыс, жаратыўшылық ис-ҳǝрекетлериниң айырықша тымсалы ретинде жаратылды, Ғǝрезсизлик монументи болса Ўатанымыздың 3 мың жыллық тарийхынан сѳйлеп, бабаларымыздың даңқлы жолы, дүнья цивилизациясына қосқан үлеси ҳǝм уллы мǝмлекетшилигимиз философиясынан сѳйлейди.

Президентимиз байрам сѳйлеўинде “Халқымыз кеўилиндеги азатлық тǝрепке ийгиликли умтылыўды ҳеш қандай урыс, зулм ҳǝм зорлықлар жоғалта алмады. Буған ески тарийхымыздың ѳзи гүўа”, деди. Ҳақыйқаттан да сондай. Усы мǝнистен алып қарағанда, ғǝрезсизлик сыяқлы уллы неъматқа ерисиў жолы қаншелли қыйын болғаны, қаншадан-қанша оқымыслы адам, мǝрт, ўатансүйгиш бабаларымыз усы күн үмитинде шейит болғанын билиў, оларды еслеў, умытылмас дǝмлер ушын қǝлбтен шүкиршилик етиў, ғǝрезсизликтиң қǝдирине жетиў ҳǝр биримиз ушын жүдǝ зǝрүрли болып табылады.

Бүгин дүнья жǝмийетшилигинде айрықша позицияға ийе болыўымыз, мүбǝрек динимиз, үрп-ǝдет ҳǝм дǝстүрлеримиздиң қайта тиклениўи, ибадатларды емин-еркин ѳтеўимиз, бай тарийхый мийрасларымыз, ғǝрезсизлик шарапатынан десек, асыра айтқан болмаймыз.

Соңғы бес жылда мǝмлекетимизде түрли миллет ҳǝм динлер ортасында ѳз-ара ҳүрмет, бирлик ҳǝм шериклик орталығын беккемлеў, жаўызлыққа қарсы мǝрипат пенен гүресиў, мǝдений байланысты қоллап-қуўатлаў, тынышлықты тǝмийинлеўге қаратылған избе-из ҳǝм пуқта ойланған сиясат алып барылмақта.

2017-жылы болып ѳткен БМШ Бас Ассамблеясының 72-сессиясында Президентимиз Шавкат Мирзиёев илгери сүрген басламаның ǝмелий белгиси сыпатында 2018-жылы БМШ Бас Ассамблеясының нǝўбеттеги жалпы сессиясында “Мǝрипат ҳǝм диний кеңпейиллик” деп аталған арнаўлы резолюция қабылланды.

Ақырғы жылларда диний-билимлендириў тараўдың реформасына тийисли жǝми 35 нормативлик-ҳуқықый ҳүжжет, атап айтқанда, Президентимиздиң 2 пǝрманы, 17 қарары қабылланды. Бул ҳүжжетлердиң орынланыўын тǝмийинлеў мақсетинде Министрлер Кабинети тǝрепинен 15 қарар ҳǝм 1 басқарыў нормативлик-ҳуқықый ҳүжжет ислеп шығылып, ǝмелиятқа енгизилди.

Сол орында Президентимиздиң 2018-жыл 16-апрельдеги “Диний-билимлендириў тараўдың искерлигин түптен жетилистириў илажлары ҳаққында”ғы пǝрманы тараўдың искерлигин шѳлкемлестириўде ǝҳимийетли ҳүжжет болғанын да айрықша атап ѳтиў керек.

Ѳзбекстан Республикасының “Ҳүждан еркинлиги ҳǝм диний шѳлкемлер ҳаққында”ғы нызамы жаңа редакторлаўда қабыл етилгени де бǝршемизди қуўантты. Бул нызам инсан ҳуқықлары бойынша халық аралық стандартлар менен кепилленген, диний тараўда ҳǝмме тǝрепинен тǝн алынған ҳуқық ҳǝм еркинликлер, журтымыздағы ҳǝзирги диний жағдайдың айрықша ѳзгешеликлери ҳǝм тиккелей Ѳзбекстанда динлер аралық мүнǝсибетлер қǝлиплесиўиниң тарийхый шараятларын ѳз ишине алғаны менен жǝне де ǝҳимийетли болып табылады.

Ҳǝзирги күнде мǝмлекетимизде мешитлер саны 2093ке жетти. Атап айтқанда, кейинги 5 жылда 60 қа жақын жаңа мешит ашылды, бир ғана быйылғы жылда 14 мешит жумыс баслады. Усы ўақытта барлық мешитлер күннен-күнге абат болмақта. Кѳплеген мешитлер заманагѳй кѳринисте ремонтланып, халқымызға жǝне де қолайлықлар жаратылды. Бундай ийгиликли ислер қызғын даўам етпекте.

Атап ѳтиў керек, Ислам дини раўажланыўы жолында күтǝ үлкен хызмет еткен уллы муҳаддис бабаларымыздиң диний, илимий-руўхый мийрасларын үйрениў ҳǝм ен жайдырыў мақсетинде Самарқандта — Имам Бухарий, Сурхандǝрьяда — Имам Термизий халық аралық илимий-изертлеў орайлары, соның менен бирге, Ташкентте Ѳзбекстан халық аралық ислам академиясы, Имам Мотуридий халық аралық илимий-изертлеў орайы жумыс алып бармақта.

Ташкент қаласында қурылып атырған Ѳзбекстандағы ислам цивилизацияси орайы болса халқымыздың бай диний-руўхый мийрасларын терең үйрениў ҳǝм дүньяға ен жайдырыў, жас ǝўладымызды миллий ҳǝм улыўма дүньялық қǝдириятлар руўхында тǝрбиялаўда күтǝ үлкен орын тутатуғын илим-билим орайына айланады, Аллаҳ қǝлесе.

Соның менен бирге, мǝмлекетимиздиң түрли аймақларында Ҳǝдис, Калам, Ақида, Тасаўўиф, Фиқҳ илимий мектеплери жумыс апарып атыр. Жаңа исленген Бухарадағы Мир Араб жоқары медресеси, Сурхандǝрьядағы Имам Термизий медресеси ҳǝм Самарқандтағы Ҳǝдис илими мектеби сыяқлы жоқары оқыў орынларында да маман қǝнигелер таярланып атыр.

Реформалардың ажыралмас даўамы ретинде Ѳзбекстан халық аралық ислам академиясы дүзилиўи диний изертлеўлерди жаңа басқышқа алып шықты. Академия қурамындағы билимлерди жетилистириў орайы жумысына қосымша түрде Қарақалпақстан Республикасы, Самарқанд, Наманган ҳǝм Сурхандǝрья ўǝлаятларында оның аймақлық филиаллары жумысы жолға қойылғаны да диний тараўдың хызметкерлериниң заманға сай тǝрзде илимий тǝжрийбе ҳǝм шеберлигин асырып барыўында жүдǝ үлкен ǝҳимийетке ийе болмақта.

Ҳүрметли Президентимиз пǝрманы тийкарында “Вақф” қайырқомлық жǝмийетлик фонды дүзилиўи усы тараўды қоллап-қуўатлаў ушын беккем тийкар болды. Фонд тǝрепинен жǝрдемге мүтǝж шаңарақларға материаллық кѳмек бериў, майыплығы бар адамларға меҳир-мириўбет, сақаўат кѳрсетиў, алыс ҳǝм шетки аймақларға суў апарыў ҳǝм де мешит, медресе, зыяратгаҳларды абаданластырыў, диний тараўдың хызметкерлерин қоллап-қуўатлаў ҳǝм диний тǝлим мǝкемелери студентлери оқыў-шǝртнама тѳлемлерин тѳлеп бериў бойынша қайырқомлық жумыслары кең кѳлемде ǝмелге асырылып атыр.

Ғǝрезсизлик жылларында 305 мың жерлесимиз Саудия Арабстанына зыярат ушын барған болса, усылардан 130 мың адам Ҳаж, 175 мың адам Умра зияраты ǝмелин орынлаўға мияссар болған. 2018-жылдан баслап Умра зыяратын жыл даўамында ǝмелге асырыў белгиленди. Ҳаж зыяратын шѳлкемлестириўде де айрықша жаңалықлар болды. Итибарлысы, Ҳаж ибадаты квотасы 5000 нан 7200 ге кѳбейиўи нǝтийжесинде 2017-2019-жылларда дерлик 21 мың 750 пуқараларымыз Ҳаж зыяратын ǝмелге асырды.

Усы ўақытта Ѳзбекстан Республикасы “Ҳаж” ҳǝм “Умра” илажларын шѳлкемлестириў ҳǝм ѳткериў мǝселелери бойынша жǝмийетшилик кеңеси Саудия Арабстанындағы шериклер менен келисип, жерлеслеримиз Умра зыяратын даўам еттириўине ҳǝрекет етип атыр.

Қураны Кǝриймге ықласлы халқымыздың талап ҳǝм тилеклерин инабатқа алған ҳалда, Ѳзбекстан мусылманлары басқармасында “Қуран тажўидин үйретиў” бѳлими дүзилди, ǝмелдеги жоқары ҳǝм орта арнаўлы диний тǝлим мǝкемелеринде “Қураны Кǝрийм ҳǝм тажўид” курслары кѳбеймекте. Алдыңғы ҳǝм шет ел тǝжирийбелерин үйренген ҳалда, бул программаларды заманагѳй үлгилерге салыў ҳǝм алтернатив формада ǝмелиятқа енгизиў үстинде жумыс алып барылмақта. Журт басшысымыз “Қуранды еситиў, есите алыў жоқары руўхыйлық, билим. Қуран ҳеш қашан жаманлыққа шақырмайды. Егер Қураны Кǝриймди есите алсақ, еситтире алсақ, бул — жетискенлик болады. Елимизге нур келеди!”, деген еди.

Диний-билимлендириў тараўында алып барылып атырған жумыслар ҳǝм бай руўхый -материаллық мийрасларымыз шет еллерде де үлкен қызығыўшылық оятып, кең шериклик байланыслары жолға қойылып атыр. Қоңсылас мǝмлекетлер мусылманлары кеңселери ҳǝм Мыср Араб Республикасындағы ал-Азҳар дорулфунуни (жоқары диний оқыў орны) менен шериклик меморандумларына қол қойылды. Биз тек ғана диний-билимлендириў тараўында ǝмелге асырылған ҳǝм жедел даўам етип атырған айырым ийгиликли ислерди ғана тилге алдық. Келешекте де буған байланыслы үлкен реформалар, ийгиликли жумыслар избе-из даўам етиўине исенемиз.

Дин нǝсиятшысы, шǝрият белсендиси болған имам-хатиблер де жǝмийеттеги ийгиликли реформалардың белсенди қатнасыўшысына айланғаны қуўанышлы ǝлбетте. Бүгин усы жолда мешитлеримизде 2 мыңнан зыят имам-хатиб, 1300 ден артық имам-найыбы хызмет етип атыр.

Халқымыздың диний саўатын асырыў имам-хатиблердиң тийкарғы ўазыйпасы есапланады. Олар жума мавъизалары, күнделикли парыз намазлар, мǝҳелле ҳǝм түрли жǝмийетлик шѳлкемлерде болатуғын илажларда жаўызлық ҳǝм жат идеяларға қарсы белсене гүресип атыр.

Ѳзбекстан басшысының кеширимлилик ҳǝм жоқары адамгершилик сиясаты да мақтаўға ылайық. Буны ѳткен жылларда жүзлеген жерлесимиз, тийкарынан, ҳаяллар ҳǝм балалар “Меҳр” операциясы шеңберинде урыс ошақларынан тынышлық ҳǝм қǝтержамлық үлкеси болған Ўатанымызға қайтарылғаны мысалында да аңлап жетиў мүмкин.

Усы орында Ташкент қаласында болып ѳтип атырған Ислам раўажланыў банки (ИРБ) Басқарыўшылар кеңесиниң 46-жыллық жыйналысы ǝҳимийети ҳаққында да тоқталыў орынлы.

Тарийхый илажда Президентимиз де қатнасып, сѳз сѳйледи. Атап айтқанда, “Банктиң жыллық конфренциясы Ташкентте ѳткерилиўи айырықша мǝниске ийе. Биз буны Ѳзбекстанның ислам дүньясы раўажланыўына қосқан үлеси, соның менен бирге, мǝмлекетте соңғы бес жыл даўамында алып барылып атырған избе-из реформалардың тǝн алыныўы, деп есаплаймыз”, деди.

Ҳақыйқаттан да, кейинги жылларда Ѳзбекстан жеринде жасап ѳткен уллы ойшыллардың бай илимий мийраслары тек ғана Ислам дини раўажланыўы, бǝлки дүньялық билимлерди де раўажланыўына жеткезип, инсаният ушын жаңа раўажланыў жолын ашты.

Усы мǝнистен алып қарағанда, ИРБ Басқарыўшылар кеңесиниң 46-жыллық жыйналысы пайтахтымызда болып ѳтип атырғаны кейинги жылларда Ѳзбекстанның ислам дүньясында орны ѳсип баратырғанынан, регион мǝмлекетлери менен дослық мүнǝсибетлерди орнатқанынан, муқǝддес жеримизде шын мǝнисте Үшинши Ренессанс тийкары жаратылып атырғанынан да дерек береди.

Президентимиз ѳз сѳйлеўинде ИРБ менен шериклик кѳзқарасынан бир қатар актуал усынысларды да илгери сүрди, Аллаҳ несип етип, олар ǝмелге асса, халқымыз пǝраўанлығына хызмет етеди.

Жаңа Ѳзбекстанда диний билимлендириў тараўында ǝмелге асырылып атырған үлкен ийгиликли реформаларға хызметке таяр болып, Ислам дини билимин кең ен жайдырыў, жаўызлыққа қарсы мǝрипат пенен гүресиў, тынышлық ҳǝм қǝтержамлықты, миллетлерара татыўлық ҳǝм диний кеңпейилликти тǝмийинлеў, жас ǝўладты саламат ҳǝм бǝркǝмал инсанлар етип тǝрбиялаўда айырықша белсендилик кѳрсетип атырған белгили уламалар, исламтаныўшы илимпазлар, тǝжирийбели имам-хатиблер, шебер медресе оқытыўшылары, белсенди атынайылар ҳǝм диний тараўдың хызметкерлери айрықша ҳүрмет, итибар үлгиси ретинде “Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 30 йиллиги” естелик нышаны менен сыйлықланды.

Аллаҳ несип етсе бул жоқары сыйлықты қолға киргизген 300 ге жақын диний тараўдың хызметкерлери мǝмлекетимиздиң гүллениўи, динимиз раўажланыўы, елимиз пǝраўанлығы жолында жǝне де пидǝйы ҳǝм ғайрат пенен мийнет етип, елимиздиң жоқары дǝрежеде тǝн алыныўына мүнǝсип болады.

Усындай гѳззал күнлерди естен шығармайық, Аллаҳ таала неъматларға шүкир қылсақ, зыяда етиўиниң ўǝдесин берген: “…егер (берген неъматларыма) шүкир қылсаңыз, әлбетте, сизлерге (оларды және де) зыяда қыламан…” (Ибраҳим сүреси, 7-аят).

Ҳақыйқаттан да, киндик қаны тамған жер инсан ушын ҳеш нǝрсеге алмастырып болмайтуғын бийбаҳа мǝкан. Ўатанды сүйиў тек тилде қалып кетпеўи, бǝлки ўатанласлар журтымыздың гүллениўи ушын үлес қосыўы, бир-бирине дǝлде болып, дүнья-ақыретте пайдалы болған ислерге биргеликте ҳǝрекет етиўи керек. Аллаҳ таала журтымыздың раўажланыўы ҳǝм пǝраўанлығы жолында алып баратырған ийгиликли ислеримизде бǝршемизге күш-қуўат берсин!

Ҳомиджон ИШМАТБEКОВ,

Ѳзбекстан мусылманлары басқармасы баслығының биринши орынбасары.

Дерек: bukhari.uz.

  • 60 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты