СИЛАЙ РАҲИМ

Силай раҳим сѳзи арабша сѳз болып, силай байлаў, раҳим бир қарыннан түскен, туўысқан дегенди билдирип, туўысқаншылық қарым-қатнасты байланыстырыў, беккемлеў дегенди билдиреди. Инсанның ең қәдирлейтуғын, ҳүрметлейтуғын хызметинде болатуғын жүдә жақсы қарым-қатнас қылатуғын адамы бул ҳәр бир инсан ушын ең әўели ата-анасы. Ата-ана ким болыўына қарамастан перзент ҳәмме ўақыт тек жақсылық қылыўға буйырылған. Аллаҳ таала ата-анаға жақсылық қылыўды ѳзине ибадат дәрежесине теңлестирген. Демек, инсанлардың ата-анадан кейинги жақсы мүнәсибетте, қарым-қатнаста болатуғын адамлары туўысқанлары яғный аға-ини, апа-сиңли, қарындас булар менен силай раҳим орнатыў динимиз кѳрсетпеси. Исламда туўысқаншылық байланысларды байланыстырып, беккемлеп жүриў, ҳәр бир мусылман ушын ўǝжип болған әмеллерден. Ал, олар менен қарым-қатнасты үзиў ҳарам, гүнаҳ ислерден болыўы ҳәдислерде келтирилген.

Абу Ҳурайра (р.а) дан рәўият қылынады:

«Жақын туўысқанларыңды хабарландыр!» аяты назыл болған ўақытта Набий саллаллаҳу алайҳи ўәсаллам:

Ҳǝй Бани Каъб ибн Луай ѳзиңизди дозақтан қутқарың!

«Ҳǝй Бани Абдулланнаф ѳзиңизди дозақтан қутқарың!

Ҳǝй Бани Ҳошим ѳзиңизди дозақтан қутқарың!

Ҳǝй Бани Абдулмутталиб ѳзиңизди дозақтан қутқарың!

Ҳǝй Мухаммаддың қызы Фатима, Сен де ѳзиңди дозақтан қутқар. Әлбетте, саған Аллаҳ алдында ҳеш нәрсе қыла алмайман. Тек ғана туўысқаншылық бар соны ғана қоллап тураман» дейди.

Абу Айюб Сулайманнан рәўият қылынады: «Пийшембиден жумаға ѳтер түни кеш қурын алдымызға Абу Хурайра келди: «Ким туўысқаншылық байланысын үзген болса орынан турсын, оның жағдайы қыйын екенин билдирип қояман» - деди ҳәм үш мәрте айтса да ҳеш ким турмады. Соннан кейин сол мәжилисте қатнасқан бир жигит дайы апасының алдына барды. Ол еки жылдан бери дайы апасы менен қатнасықты үзип қойған екен. Сонда дайы апасы ҳәй ағамның улы неге келдиң, не себеп болды деди? Абу Хурайраның сондай дегенин еситтим қорыққанымнан келдим деди. Оның алдына барып сора неге бундай деген екен еди: «Мен Набий саллаллаҳу алайҳи ўәсалламның ҳәр пийшембиден жумаға ѳткер кешеси адам балаларының әмеллери Аллаҳ таалаға кѳрсетиледи. Сонда Силай раҳмди үзген адамның әмеллери қабыл қылынбайды» дегенин еситкенмен деди.

Демек туўысқанлар менен қатнасты үзип қойған адамның қылған жақсылық ҳǝм саўаплы ислери, әмеллери күйип жоққа шығыў қәўипи де бар екенлигин умытпаўымыз керек екен.

Жубайр Ибн Мутъимдан рәўият қылынады: Расуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўәсалламның «Туўысқаншылық қатнасын үзген адам жәннетке кирмейди» - деди.

Абдуллаҳ Ибн Абу Ауфодан рәўият қылынады: «Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўәсалламның «Әлбетте ишинде туўысқаншылық қатнасты үзиўши қәўимге раҳмат түспейди», деди. Бул ҳәдисте ҳәр бир мусылман жүдә кѳп пайда, ибрат алатуғын нәрселер айтылғынындай базы бир туўысқанлар арасында, базылары менен жақсы қарым-қатнаста болып, базылары менен қарым-қатнас үзилген болса жақсы қатнаста болағанларына да азары жетип қалыўы айтылмақта. Ямаса мәҳәлледа, аўыл-аймақта, жәмийетте бундай силай раҳмды үзгенлер кѳбейсе әтирапындағыларға да кесири тийип, Аллаҳ тааланың раҳметинен маҳрум болып қалыў қәўпи бар екен. Соның ушын ҳәр бир мусылман адам әтирпындағы жағдайларға бийпәрўа болмаўы, қоңсы-қобаларда бундай жағдайлар болса жасы үлкеншилик етип, ақыл-нәсият айтып, жарастырып қойыў ҳәр биримиздиң әдиўли ўазыйпамыз екенлигин умытпаўымыз керек екен.

Байымбетов Дәрменбай Кегейли районы «Халқабад» мешити имам-хатиби.
  • 101 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты