Ҳǝй, мазҳабсызлықты үгит-нǝсиятлап атырған, сǝл инсап ет!

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.

Аллаҳ таалаға ҳамду мақтаўлар болсын.

Пайғамбарымызға салаўату дурудлар болсын.

Кейинги ўақытта социаллық тармақларда уллы мужтаҳидлер, мазҳаб басшыларға тас атыў, оларды кемситиўге урыныў ҳǝм сол жол менен мазҳабсызлықты ен жайдырыў жағдайлары кѳзге тасланып атыр. Мазҳабсызлыққа шақырыўшылар кѳп тилге алып, кемситиўге урынатуғын уламалардан бири мазҳаб басшымыз Имам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ болып табылады.

Имам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ қандай инсан болғанын уллы имамның айырым пазийлетлерин, уламалардың ол адам ҳаққындағы тǝн алыўлары менен танысыў арқалы ойда сǝўлелендириў қыйын емес.

Тийкарғы аты Нўъман ибн Собит болған Имам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ ҳижрий 80-жылда туўылған. Ол биз мусылманлардың шǝрият фақиқымыз, имамымыз, Аҳли Сүннǝ ўǝл Жǝмǝǝдағы тѳрт фиқҳий мазҳабтың биринши имамы, Ҳанафий мазҳабының ийеси, кѳп илими ҳǝм гѳззал хулқы менен ат қалдырған адам.

Имам Аъзам лақабын алған Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ тобеинлерден есапланады. Себеби, имамымыз бир неше саҳабаи кирамларды кѳрген. Усылардан бири Анас ибн Молик разияллаҳу анҳу болады. Имамымыз кѳп ибадат етиўи, ықласлары, уллылығы менен белгили болған.

Имам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ фиқҳда Қураны кǝриймге, Пайғамбарымыз САЎ сүннетлерине, салыстырыўға, үрп ҳǝм ǝдетке сүйенер еди.

Имамымыздың илими бойынша кѳп гǝплер айтылған. Имам Шофеий раҳимаҳуллаҳтың устазы Ўакиъ ибн Жарроҳ раҳимаҳуллаҳ «Абу Ҳанифа жоқары дǝрежеде аманатдар еди. Ол Аллаҳ тааланың разылығын ҳǝмме заттан үстин қояр еди. Егер Аллаҳ тааланың жолында қылышқа тоқнас келсе де, оған шыдам берер еди» деген.

Имам Шофеий раҳимаҳуллаҳ деди: «Имам Молик ибн Анас (раҳимаҳуллаҳ) дан «Абу Ҳанифаны кѳрдиңбе ҳǝм оның менен тартыстыңызба?» деп соралды. Сонда ол: «Аўа, сондай адамды кѳрдим, егер тастан жасалған мине усы үстинге қарап, ол алтыннан десе, сол гǝпине ҳүжжет келтире алар еди» деди».

Имам Аҳмад ибн Ҳанбал раҳимаҳуллаҳ имамымыз ҳаққында «Әлбетте, Абу Ҳанифа илимде, ақыретти үстин қойыўда ҳеш ким жете алмайтуғын орында еди. Мансурдың қазысы болыўы ушын қамшы менен сабаланған, бирақ қазылықты қабыл етпеди. Ол адамға Алланың рахмети ҳǝм разылығы болсын!» деген.

Имам Абу Ҳанифа рахматуллаҳи алайҳ тобеин ҳǝм табаа тобеиннен ибарат тѳрт мың шайхтан сабақ алған.

Имран ибн Ҳусайн разияллаҳу анҳудан рǝўият етиледи:

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам сондай деди: «Үмметимниң ең жақсысы мениң ǝсиримде жасағанлары. Кейин олардан кейин жасағанлар, кейин олардан кейин жасағанлар». Имран разияллаҳу анҳу айтады: «Ѳзлериниң ǝсирлеринен кейин еки ǝсирди айттыма ямаса үшеўинбе билмеймен».

Бухарий рǝўияты.

Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасалламның не ǝмел еткенин ең жақсы билиўшилер саҳабаи кирамлар болады. Саҳабаи кирамлардың ǝмеллерин ең жақсы билиўшилер тобеинлер болады. Тобеинлердиң ǝмеллерин ең жақсы билиўшилер табаъа тобеинлер болады. Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасаллам усы ҳǝдисте ǝне сол үш ǝсирде жасаған ҳǝм жасайтуғын мусылманларды «Үмметимниң ең жақсысы» деген. Имам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ болса усы тобеинлердиң бир ўǝкили.

Имам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ мужтаҳид алым болған.

Мужтаҳид дегенде ким түсиниледи?

«Қандай адам мужтаҳид есапланады?» деген сораўға уламаларымыздан айырымлары тѳмендеги жуўапты берген:

«Инсан тѳмендеги бес илимди жыйнағанда мужтаҳид болады:

1. Аллаҳ тааланың Китабы илими.

2. Набий саллаллаҳу алайҳи ўасалламның сүннетлери илими.

3. Усылул фиқҳ илими.

4. Салафлардың сѳзи, ижмоъ ҳǝм бǝсекилик илими.

5. Сѳзлик илими.

6. Салыстырыў илими.

Аҳли сүннǝ ўǝл жǝмǝǝны тǝн алған тѳрт мазҳаб мужтаҳидлериниң ең ақырғысы Имам Аҳмад ибн Ҳанбал раҳматулаҳи алайҳи айтқанындай, мужтаҳид болыў ушын 500 000 (бес жүз мың) ǝтирапында ҳǝдислерди ядтан билетуғын муҳаддис болыў керек.

Eгер сен 500 мың ҳǝдисти ядтан билип, саҳиҳ (ең исенимли) деп есапланған ҳǝдисин ажыратып, атамасын билип, олардың мазҳабларда дǝлил етип алынған ҳǝм алынбағанын, жоқарыдағы 6 илимди, саҳабалардың жолын, тобеинлердиң жолын, ǝңгимешилердиң сол ҳǝдислерге қаншелли ǝмел еткенин, араб тилин, усылул фиқҳ қағыйдасына салыўды, ҳǝдислерди дǝлил қылып алыў жолын ҳǝм басқаларды билсең, сонда мужтаҳидлик даўасын етесең. Егер жоқарыдағыларды билмесең, тыныш мазҳабқа ер. Мазҳаб басшыларымыз жоқарыдағы ҳǝм басқа кѳплеген илим ийелерин билген, Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасаллам мақтаған жақсы ǝсирде жасаған, саҳабаларды кѳрген, олардан тǝлим алған ҳǝм барлық мужтаҳидлер тǝрепинен тǝн алынғанлар болып табылады.

Ибн Аббас разияллаҳу анҳу бир гǝпке шешенниң аят ҳǝм ҳǝдис айтып турғанын еситип қалып, «Носих ҳǝм мансух» - ҳүкими бийкар етилген аят ямаса ҳǝдислерди билесеңбе? », деп сорапты. Ол билмеўин айтқанда, هلكت و أهلكت - «Ҳалакта ҳǝм аҳлакта! » (Ѳлдиң ҳǝм ѳлтирдиң!), деген екен. (Табараний, 10/10603).

Ҳǝзирети Али каррамаллоҳ аят ҳǝм ҳǝдис айтып турған бир қазыға тап сондай: هلكت و أهلكت - «Ҳалакта ҳǝм аҳлакта! » (Ѳлдиң ҳǝм ѳлтирдиң!), деген (Байҳақий, 10/20147; Ибн Абу Шайба, 8/26716; Абдурраззақ, 3/5407).

Яғный, «Аят ҳǝм ҳǝдислерди ѳзиңше айтып, олардан ҳүким менен басладыңба, апатқа жолыққан боласаң ҳǝм бул исиң менен басқаларды да апатқа алып барасаң!», деген.

«Қуран ҳǝм Сүннетке еремен», «Мазҳабларға ериў шǝрт емес» дейтуғынларға сораў:

- Мазҳаблар Қуран ҳǝм Сүннетке тийкарланбаған болса, онда неге тийкарланған?!

- Мужтаҳид мазҳаб басшылар бирлесип ҳүким алыўда Қуран ҳǝм Сүннетке ермей, неге ерген?!

Жоқарыда Имам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллаҳ фиқҳта Қураны Кǝриймге, Пайғамбарымыз САЎ сүннетлерине, үрп ҳǝм ǝдетке сүйениўин айтып ѳттик.

Ҳǝй, мазҳабсызлықты үгит-нǝсиятлап атырған! Сен социаллық тармақларда жазатуғын постларың, мақалаларың арқалы кимлердиң нағарасына ойнап атырғаныңды бир ойлап кѳр! Сен тас атып атырған уламалар қандай мǝртебеге ийе инсанлар болғанын, сен илимсизлигиң, узақты кѳре билмеўиң, мийиңниң басқа мағлыўматлар менен толтырылғаны себепли кимлерге секирип атырғаныңды бақлап кѳр!

Умытпа! Мазҳабсызлық динсизликке қойылған кѳпир. Бул кѳпирди орнатып алыў ушын мазҳабты жаманлаўға күш берилип атырғанын, мазҳабты қара атлы етиў ушын мазҳаб басшыларға тас атылып атырғанын ойла!

Сен қайсы тǝрепке кетип баратырғаныңды азмаз түсиндиңбе?! Ямаса еле де ѳз түсиниклериңе жабысып алғансаңба?! Тийкарынан сол түсиникти де ѳзиң ойлап таппағансаң, бǝлки қайсыдур мазҳабсыздың видео, аудио сǝўбетин кѳрип, еситип, китабын оқығансаң ямаса оқығанлар саған түсиндирип берген. Солай емеспе?!

Мазҳабқа ермеймен дегениң менен сол түсиндирип бергенге ерип атырсаң-ғой!

Кѳзиңди аш! Инсап ет! Тǝўбе ет! Мазҳабқа қайт!

Аллаҳ таала бǝршемизди Ѳзиниң туўры жолынан айырмасын ҳǝм ǝмеллеримизди шырайлы етсин!

Нозимжон Ҳошимжон.

Islam.uz сайтынан Кегейли районы «Искендер ҳǝм Алаўаддин ийшан» жоме мешити имам-хатиби Арзыўбай Юсупов таярлады.

  • 124 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты