Сораў жуўаплар

Ўа алайкум ассалам.

1. Кийиниў әдеплери ҳаққында Шайх Муҳаммад Садық Муҳаммад Юсуфтың "Ижтимоий одоблар" китабында жазылған.

2. Аллаҳ таала кәмил шыпа берсин. Қыс мәўсиминиң жақынласқаны сайын күндиз ўақты қысқарып, таң намаздың ўақты сүрилип атыр. Ҳәзирги күнлери биймәлел таң намазды өз ўақтында оқыса болады. Мусылман адам мудамы ерте турыўға әдетлениўи керек.

Ўа алайкум ассалам.

Аллаҳ таала ибадатлы болып жүриў бахытына жеткерсин. Мәс қылыўшы ишимликти ишиў ҳарам екенин билер екенсиз. Енди оны тек ғана ишиў емес, ал оны ишиўдиң қасында, биреўге иштириў, сатыў, көтерип алып барыў, ортада араласыў, соған жол көрсетиў, ишиўине себепши болыў ҳәм усыған уқсас мәс етиўши ишимликке байланыслы ислер де ҳарам екенин билиң.

Аллаҳ таала ҳарам еткен ишимликте ҳеш ўақытта да берекет болмайды. Сиз өз исиңизге берекет жаўыўын қәлесеңиз, адамлардың ғарғысына алып келетуғын бундай нәрселерди сатыўды қойың. Себеби берекетти бериўши Аллаҳ. Ал Аллаҳ Өзи ҳарам еткен нәрседе берекет бермейди.


Ўа алайкум ассалам.

Аллаҳ таала:

«Түнде (ярым ақшам оянып) саған қосымша болатуғын нәпил (таҳажжуд) намаз оқы! Қәнекей (сонда), Рәббиң сени (қыямет күни) мақталған (шәпәәт қылатуғын) дәрежеде тирилтсе», деген (Исро, 79).

Шолыў: Бул аят пенен таҳажжуд намазына шақырыў Қуранда келгени еслетилмекте. Түнде бир уйқылап турып, оқылатуғын намазды таҳажжуд намазы деп аталади. Сондай-ақ, бул намазды қыям намазы, деп те айтылады. Әўел бул намаз ўәжиб болған еди. Бир жылдан кейин ўәжиблиги насх қылынған.

Бул мәни «Тафсири ҳилал»да Муззаммил сүреси тәфсиринде кеңнен баян қылынған:

«Ҳәй (кийимлерине) оранып алған (Муҳаммад!) Түнде (уйқыламай, намазға) тур! Тек азырақ (уйқылаўға ўақыт қалсын!)»

Әлбетте, бул аят жүдә үлкен мәнини аңлатады. Бул Аллаҳтың жолында адамларды туўры жолға баслаў ушын қылынған буйрық еди. Оранып жататуғын ўақыт өтти, тур енди, деген Аллаҳтың ўаҳыйы.

Соның ушын да Хадижа анамыз Пайғамбар алайҳиссаламға бир аз уйқылап алың, десе, Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам: «Ҳәй Хадижа, уйқының ўақты өтти», дейтуғын еди.

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам:
«Аллаҳға ең сүйикли намаз Даўыт алайҳиссаламның намазы. Аллаҳға ең сүйикли ораза Даўыттың оразасы. Ол түнниң ярымында уйқылап, үштен биринде қайым болар ҳәм алтыдан биринде уйқылар еди. Бир күн ораза тутып, бир күн аўзы ашық болар еди», деди».
Үшеўи рәўият еткен.
Шолыў: Аллаҳ қәлесе, усы ҳәдис «Ораза китабы»нда да келеди. Оразаға тийисли жерин сонда толық үйренемиз.
Ҳәзир түнги намазға тийисли жерин Аллаҳтың жәрдеми менен қолдан келгенше үйренемиз.
Бул ҳәдистен көринип турыпты, түнде таҳажжуд намазын оқыў алдынғы Пайғамбарларда да болған қәдимги ибадат. Түнде таҳажжуд намазын оқыў ушын ең абзал усыл ҳәм ўақыт бөлистириў Даўыт алайҳиссаламға тийисли екен. Даўыт алайҳиссалам түнниң ярымында уйқылап, үштен бир бөлиминде таҳажжуд намазын оқыйтуғын екен. Кейин және жатып, алтыдан бир бөлиминде уйқылайды екен. Демек, ўақтында уйқылап, ўақтында таҳажжуд намазын оқыйтуғын екен. Бул орташа ис тутыў. Түнниң ҳәммеси ғәплет уйқысында да өткерилмейди, түни менен намаз оқып, уйқыдан қалып қыйналмайды да.
Демек, турмысымызда орташа ис тутып, ўақтында уйқылап, ўақтында таҳажжуд намазын оқыўымыз керек.
Әбиў Умама разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи:
«Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўасаллам:
«Сизлерге түнниң қыямы лазым. Себеби ол сизлерден алдынғы солиҳлардың әдети. Ол Рәббиңизге жақынластырыўшы. Ол жаманлықларға каффарат. Ол гүналарды қайтарыўшы», деди».
Басқа бир рәўиятта:
«Ол денеден дәртти қуўыўшы», деди.
Термизий, Аҳмад ҳәм Ҳәким рәўият еткен.
Шолыў: Намаздың пайдаларын санап санына жетип болмайды. Оның түрли пайдаларын қәдимде де, ҳәзирде де жақсы билип, оған шақырылып келинген.
Бул ҳәдисте түнги намаздың өзине тән базы пайдалары айтылып атыр:
1. «Ол сизлерден алдыңғы солиҳлардың әдети».
Ислам үмметинен алдын қанша үмметлер өткен болса, олардың бәршесиниң солиҳлары түнде намаз оқыўды өзлерине әдет етип алған екен. Ислам үмметиниң солиҳлары да буны өзлерине әдет етип алыўы лазым екен. Демек, ким түнде таҳажжуд намазын оқыўды өзине лазым тутса, инсаныят тарийхында өткен бәрше үмметлердиң әҳли солиҳлары ибадат шынжырына қосылғ¬ан болады екен. Ҳәр биримиз усы бахытқа ерисиў жолында болыўымыз лазым.
2. «Ол Рәббиңизге жақынластырыўшы».
Әлемлер Рәббисине жақын болыў ҳәр бир мөминниң жоқары мақсети, арзыў-үмити. Аллаҳға жақын болыў ушын ҳәр қандай иске разы болғанлар көп. Аллаҳға жақын болыўдың ең аңсат жолларынан бири түнде таҳажжуд намазын оқыў. Ким Аллаҳға жақын бенде боламан десе, түнде таҳажжуд намазын оқысын. Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўасаллам хабар берген нәрсе болмай қалмайды. Ол инсан, әлбетте, Аллаҳ таалаға жақын болады.
3. «Ол жаманлықларға каффарат».
Әззи бенде жаманлықларды қылып қойып, оларды қандай жуўыўды ойлап жүреди. Исленген жаманлықлардың ең жақсы каффараты түнде оқылатуғын таҳажжуд намазы екен. Солай екен, бул намазды оқыўға ҳәр бир мусылман бенде ҳәрекет етиўи керек.
4. «Ол гүналарды қайтарыўшы».
Инсан шешиў шарасын таба алмайтуғын машқалалардан бири бул – қалайынша гүнадан шетлесиў. Бул машқаланы шешиўдиң ең жемисли шарасы түнде таҳажжуд намазын оқыў екен. Бул намазды жетерлише оқыған адамда уқып пайда болады. Басқаларға қарағанда гүналардан шетлесиўи аңсат болып қалады. Аллаҳға жетискен, ўәлийлик дәрежесине ийе болған әзизлердиң ҳәммеси түнги таҳажжуд намазынан толық пайдаланғаны ҳеш кимге сыр емес.
5. «Ол денеден дәртти қуўыўшы».
Демек, таҳажжуд намазының ден-саўлыққа да пайдасы бар екен. Бул ис те тәжрийбе ҳәм илим менен дәлилленген ҳақыйқат.
Жуўмақлап айтатуғын болсақ, таҳажжуд намазында бул дүнья жақсылығы ҳәм ақырет саадаты бар.
2. Таҳажжуд намазы нәпил намазлары қатарына киреди. Еки рәкаттан бөлип қүдирети жеткенше оқылады.

Бес ўақыт намаз бул - парыз намазлар. Таҳажжуд намазы бул - нәпил намаз. Уламаларымыз, қаза намазы бар адам қаза намазын оқығаны мақул деген.

Жуўап: Ўа алайкум ассалам. Қураны кәриймниң ишинде ондай сүре яки аят жоқ.

Бул сораған нәрсеңиз ески дәўирлерде тарқалған тийкарсыз «дуўа»лар. Бул сораған нәрсеңиздиң ишинде, егер буны оқыса пәлен нәрсе болады, деген тоқыма гәплер бар. Бундай гәплер шәриятымызда жоқ.

Дуўалар бойынша Шайх Муҳаммад Садық Муҳаммад Юсуфтың «Ҳадис ва ҳаёт» китабының дуўалар бѳлимин, Анвар Муҳаммад Турсин аўдарған «Ал Азкар» ҳәм Зуфар дамла аўдарған «Исми Аъзам» китапларын оқыўды усыныс етемиз

Ўа алайкум ассалам.

Ибн Аббас разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи:

«Пайғамабар саллаллаҳу алайҳи ўасаллам еки қәбирдиң қасынан өтти:

«Әлбетте, екеўи азапланып атыр. Үлкен нәрсе ушын азапланып атырған жоқ. Аўа! Олардан биреўи гәп тасып жүретуғын еди. Ал, екиншиси, сидигинен пәкленбейтуғын еди», деди».

Басқа бир рәўиятта:

«Сидигин тоспайтуғын еди», деди. Кейин бир қуўрамаған шақаны алып, екиге бөлип, еки қәбирге биреў-биреўден суғып қойды да:

«Қәне еди, еки шақа қурғап қалғанша ол екеўинен (азоп) жеңиллетип турылса», деди».

Бесеўи рәўият еткен.

Усы ҳәдиске көре қәбирстанда өсип турған терек ҳәм өсимликлерди жулыўға болмайды делинген.

Ўа алайкум ассалам.

Бес ўақытта оқылатуғын парыз намазлар өз ўақтында оқылыўы керек. Намаздың сыртындағы алты парыздың бири бул - сол намаздың ўақтының кириўи. Ўақтынан алдын оқылған намаз қайтарып оқылады.

Исламда шаңарақ баслығы болыў үлкен мәртебе болыў менен бирге бул үлкен жуўапкершилик те есапланады. Ер адам шаңарағындағы ҳәмме ушын жуўапкер болады. Жуўапкер болғанда да, материаллық-мәнаўий, руўҳий-тәрбиялық, дүнья ҳәм ақыретлик – булардың ҳәммеси тәрепинен де жуўапкер. Еркек өз шаңарағын: ҳаялын, бала-шағасын тойдырыўы, кийинтириўи, үй менен тәминлеўи, тәлим-тәрбия бериўи, әдеп-икрамлы етиўи, ҳадал-пәк инсан етип тәрбиялаўы, тыныш-аманлығын тәминлеўи ҳәм усыларға уқсас бәрше ислерде жуўапкер. Ҳаялының шәрият көрсетпелерине әмел етиўи де усылар қатарында. Әлбетте бәрибир бунда тийкарғы жуўапкер ҳаялдың өзи болып қала береди. Бирақ күйеўи ҳаялын туўры жолға салыўға ҳәрекет етиўи керек.

Ўа алайкум ассалам. Аллаҳ таала мусылман бенделерине бир неше ислерди буйырған, бир неше ислерден қайтарған. Уламаларымыз булардан ең тийкарғыларын қырық парыз етип жазған. Бирақ буннан басқа да парызлар бар.

Қырық парыз

Исламда бес парыз бар:

1. Ийман;

2. Намаз;

3. Ораза;

4. Зәкат;

5. Ҳаж;

Ийманда жети парыз бар:

1. Аллаҳға исениў;

2. Аллаҳтың периштелерине исениў;

3. Аллаҳтың китапларына исениў;

4. Аллаҳтың пайғамбарларына исениў;

5. Ақырет күнине исениў;

6. Қадарға – жақсылық ҳәм жаманлық Аллаҳ тааланың қәлеўи менен болыўына исениў;

7. Өлгеннен кейин қайта тирилиўге исениў.

Таҳараттың парызлары төртеў:

1. Жүзин толық жуўыў;

2. Қолларын тирсеклери менен қосып жуўыў;

3. Басының төрттен бирине масҳ тартыў;

4. Аяқларын тобығы менен қосып жуўыў.

Ғусылдың парызлар үшеў:

1. Аўызды ғар-ғара қылып шайыў;

2. Мурында ашытып шайыў;

3. Денениң ҳәмме жерине суў жеткизиў.

Таяммумның парызлары төртеў:

1. Нийет;

2. Пәк топрақ;

3. Еки қолды таза топраққа урып жүзди сүртиў;

4. Еки қолды топраққа урып, тирсек пенен қосып қолларды сүртиў.

Намаздың парызлар он еки болып, алтаўы намаз сыртында, олар намаз шәртлери делинеди:

1. Денениң (жунуб,таҳаратсызлық, ҳайыз, нифастан) пәк болыўы;

2. Кийимниң пәк болыўы ҳәм аўраттың тослыўы;

3. Намаз орнының пәк болыўы;

4. Намазды өз ўақтында оқыў;

5. Қублаға жүзленип оқыў;

6. Нийет қылыў.

Алтаўы намаз ишинде болып, олар «намаздың рукнлери», делинеди:

1. Намазға тәкбир таҳрима менен кириў;

2. Қыям;

3. Қыраат;

4. Рукуъ;

5. Сәжде;

6. Қаъда.

Және төмендегилер де парыз:

1. Илм алыў;

2. Амри маъруф ҳәм наҳий мункар;

3. Ҳайыз ҳәм нифас илимин билиў;

4. Ырысқыны ҳадал жол менен табыў;

5. Шәрият ҳадал деп белгилеген нәрселерди жеў.


https://t.me/joinchat/AAAAAEUZPAm6wk-2LZebeQ

Ўа алайкум. Ораза тутыў өзиңизге ямаса балаңызға зыян болмаса, яғный сүт шықпай қалыў ҳтб зыянлары болмаса тутыў керек. Бул бойынша шыпакерлер менен мәсләҳәтлесиў керек.

Soraw beriw

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты