Сораў жуўаплар

Ўа алайкум ассалам.

Некели ҳалда жасаў Пайғамбарымыздың сүннети.

Неке қыйдырмастан жасаў мүмкин емес, неке қыйдырмастан шаңарақ қурғанлар мусылманшылық бойынша ерли-зайып есапланбайды.

Неке қыйдырыў бул бирге жасамақшы болған ер адам ҳәм ҳаял адамның разылығын сораў, бунда оларға еки еркек адам гүўа болыў шәрт. Және мәҳр мәселесин де келисип алыўы керек.


Ўа алайкум.

Китап ашады, деген сөз әдетте палкерлерге, азайымханларға ислетиледи. Мусылманшылықта палкерге де, азайымханға да барыў дурыс емес. Буларға барыў тек ғана дурыс емес болып қалмайды, ал буларға барыў адамды диннен шығарады. Қайсы себеп пенен буларға барғанлар ийманларын жаңалап алыўлары керек.

Демек бундай адамлар мусылманшылықта жоқ екен, олардан пәтия алыў да улыўма дурыс емес. Олардың китап ашыўы, яғный пал ашыўы ямаса "келешектен айтыўына" исениў де мүмкин емес.

Пәтия "фатиҳа" деген сөздиң бузып ислетиўинен пайда болған сөз. Фатиҳа сөзиниң мәниси "ашыў", дегени.

Аллаҳға жақын болған әўлийелер, уламалар, тақўалы адамлар, сондай-ақ, дуўасы қабыл болатуғын адамлардан дуўа сораў дурыс ис.

Ўа алайкум ассалам.

Намаз үйде болсын, мешитте болсын яки сапарда болсын, жәҳрийлери жәҳрий етип, иштен оқылатуғынлары иштен оқылады.

Таң, шам ҳәм қуптан намазлары жәҳрий намазлар. Песин ҳәм намазлыгер намазлары иштен оқылады.

Ўа алайкум ассалам.

Ўақыя сүреси оқылса, ырысқының кең болыўына себеп болыўы айтылған.

Ўа алайкум ассалам.

1. Болады.

2. Намаз китапларда келген.

Алло'ҳу әкбар (4-мәрте).

Әшҳәду әллә' илә'ҳә иллалло'ҳ (2-мәрте)

Әшҳәду әннә Муҳаммәдәр росу'лулло'ҳ (2-мәрте)

Ҳаййә ъала солә'ҳ (2-мәрте)

Ҳаййә ъаләл фәла'ҳ (2-мәрте)

Алло'ҳу әкбар (2-мәрте)

Лә' илә'ҳә иллалло'ҳ (1-мәрте)


Ўа алайкум ассалам.

Шәръий неке ҳәр бир шаңарақ ушын шәрт. Шәръий неке оқытылмаса, ол Аллаҳтың алдында ерли-зайып есапланбайды, бирге жасаўы да дурыс болмайды.

Шәръий некени Қарақалпақстанда Қарақалпақстан мусылманлары қазыятына қараслы қәлеген мешитте оқытыўыңызға болады. Буның ушын Пхаж дан өткенлигиңизди билдириўши ҳүжжетиңизди алып барыўыңыз керек.

Шәръий некени оқытыў көп ўақыт талаб етпейди, 10-15 минут ишинде оқып болынады.

Ўа алайкум ассалам.

Намаздың парыз болыў ўақты балағатқа жетиў менен белгиленеди. 2-3 күннен берли таң намазға тура алмаўыңыз ериншеклигиңизден. Ҳәзирги күнде саат 07:20 әтирапында қуяш шығады, демек таң намазды жетиден жигирма минут өткенше оқыса болады. Саат жетиге шекем уйқылаў тек намазхан адамға емес, улыўма өзин мусылман санайтуғын адамға да жараспайтуғын ис. Ерте турыўға ҳәрекет етиң, нәпси ақыл менен басқарылмаса, нәпси адамды басқарады.

Ўа алайкум ассалам.

1. Тасбиҳлер намазы.

Ибн Аббас разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи:

«Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам Аббас ибн Абдулмутталибке:

«Ҳәй Аббас! Ҳәй әмеки! Саған берейин бе? Саған рейим етейин бе? Сени иззет етейин бе? Сени он қәсийетли етип қояйын ба? Қашан сен соларды қылсаң, Аллаҳ сени гүналарыңды: алдыңғы ҳәм кейинги, ескиси ҳәм жаңасы, қәтелесип ҳәм қастан, үлкен ҳәм кишисин, жасырын ҳәм әшкарын кеширеди. Сол он қәсийет: төрт рәкәәт намаз оқыўың. Ҳәр рәкәәтта «Фатиҳа»ны ҳәм бир сүре оқыйсаң. Биринши рәкәәтта қирәәт қылып болсаң, турған ҳалыңда: «Субҳаналлоҳи ўәл¬ҳамду лилләҳи ўәлә иләҳә иллалоҳу ўаллоҳу әкбәр» деп он бес мәрте айтасаң. Соң руку қыласаң ҳәм рукуда турған ҳалыңда оларды он мәрте айтасаң. Кейин сәждеге қыласаң ҳәм оларды сәжде еткен ҳалыңда он мәрте айтасаң. Кейин басыңды сәждеден көтерип, оларды он мәрте айтасаң. Кейин сәжде қылып, және он мәрте айтасаң. Кейин басыңды көтерип (отырып) оларды он мәрте айтасаң. Булар бир рәкәәтта жетпис бес мәрте болады. Буны төрт рәкәәтта да қыласаң. Егер бул намазды ҳәр күни оқый алсаң, усыны қыл. Егер қыла алмасаң, ҳәр жумада бир мәрте қыл. Егер оны да қыла алмасаң, ҳәр айда бир мәрте қыл. Егер оны да қыла алмасаң, ҳәр жылы бир мәрте қыл. Егер оны да қыла алмасаң, өмириңде бир мәрте қыл», деди».

Басқа бир рәўиятта:

«Егер сен Жер әҳлиниң ең үлкен гүнакары болсаң да, әлбетте, оның менен сен кеширилесең», деген қатар қосылған.

Әбиў Даўыт рәўият еткен.

Термизийдиң рәўиятында:

«Егер гүналарың қум төбесиндей болса да, Аллаҳ оларды сеннен мағфират қылады», делинген.

Шолыў: Бул ҳәдисти Әбиў Даўыт ҳәм Термизийден басқа Ибн Мажа, Байҳақий, Ибн Хузайма, Ҳәким, Ибн Ҳиббан, Ибн Мүбәрек, Табараный, Хатиб, Ажурий, Әбиў Саъид ас-Самъаний ҳәм Әбиў Муўса Мананий ҳәм Имам Бухарый «Жузул Қуран»да рәўият еткен.

Ибн Әбиў ас-Сайф ал-Яманий «Ал-ламъа фий рағоиби яўмил жумъа» китабында Термизийдиң төмендеги гәпларин келтиреди:

«Тәсбиҳлер намазын жума күни заўал ўақтында оқыў мустаҳаб. Биринши рәкәәтта «Фатиҳа»дан кейин «Тәкәсур»ды оқыйды, екиншисинде «Ўәл аср»ди, үшиншисинде «Кәфируўн»ды, төртиншисинде «Ихлас»ты оқыйды, деп турып ақырында оқыйтуғын қосымша дуўаны да келтирген.

Әбиў Усман ал-Хайрий аз-Зәҳид:

«Қыйыншылықлар ҳәм ғам-қайғылар ушын тәсбиҳлер намазынан жақсы нәрсе көрмедим», деген.

2. Мейитти суўға ендириўде ден-саўлығы пүтин, күшли, ғайратлы адамлардың киргени мақул, себеби мейитти көтериў аўдарыў, кепинлеў ҳтб ислери бар. Басқа мақсетте емес.

Ўа алайкум ассалам.

Қарақалпақ тилинде еле ондай программа шықпады. Ҳәзирше тек Қураны кәрийм мәнилериниң аўдармасы программа ҳалында шықты.

Soraw beriw

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты