Сораў жуўаплар

Ў а алайкум ассалам. Тиләўат сәждеси ҳаялларға да, еркеклерге де бирдей шәрт. Тиләўат сәждеси ҳаққында толығырақ мағлыўматты төменде аласыз.


#Ибадаты_исламия_китабынан


ТИЛӘЎАТ СӘЖДЕСИ

-Тиләўат сәждеси қандай сәжде?

Қурандағы сәжде аятларының бирин оқыған ҳәм еситкен адамның қылыўы ўәжиб болған сәжде.

-Қуранның неше жеринде сәжде аяты бар?

1) «Аъроф»; 2) «Рад»; 3) «Наҳл»; 4) «Исроил»; 5) «Марям»; 6) «Ҳаж»; 7) «Фурқон»; 8) «Нәмл»; 9) «Сәждә»; 10) «Сод»; 11) «Фуссилат»; 12) «Нәжм»; 13) «Иншиқоқ»; 14) «Алақ» сүрелеринде.

-Бир адам усы сәжде аятларынан биреўин бир отырыста еки яки үш мәрте оқыса, неше мәрте сәжде қылыўы ўәжиб болады?

Бир отырыста бир аятты неше мәрте оқыса да, бир сәжде ўәжиб болады.

-Бир отырыста бир яки еки сүредеги сәжде аятын оқыса, неше сәжде ўәжиб болады?

Неше сүредегин оқыса, сонша сәжде қылыўы ўәжиб болады. Мәселен, еки сүредеги сәжде аятын оқыса, еки сәжде ўәжиб болады. Үш сүредеги сәжде аятын оқыса, үш мәрте сәжде қылыўы ўәжиб болады.

-Бир сәжде аятын әўел бир отырғанда бир мәрте оқыса, оннан соң екинши отырыста және оқыса, неше мәрте сәжде қылыўы ўәжиб болады?

Неше отырыста оқыса, сонша сәжде қылыўы ўәжиб болады.

-Бир сәжде аятын еки мәрте еситсе, неше мәрте сәжде қылыўы ўәжиб болады?

Еситиў де оқығанға уқсас. Бир отырыста неше мәрте еситсе де, бир мәрте сәжде қылыўы ўәжиб болады. Еки отырыста еситсе, еки мәрте сәжде қылыўы ўәжиб болады.

-Қуран оқығанда сәжде аятын тек өзин таслап оқыў дурыс па?

Дурыс емес, мәкириў. Сәжде аятын таслап оқыў лазым болса, басқа бир еки аятты қосып тасласа мәкириў болмайды.

-Сәжде аятын даўысын бәлент қылып оқыў лазым ба яки иштен оқыла ма?

Адам еситетуғын болса, иштен оқыў мустаҳаб.

-Тиләўат сәждеси қай тәризде қылынады?

Сәжде қылыўшы қублаға жүзленип турып (тиләўат сәждесин қыламан), деп нийет қылады ҳәм тәкбир айтып сәжде қылады. Сәждеде үш мәрте «Субҳанә роббиял аълә», дейди. Соң тәкбир айтып қыямға туратуғын адамдай дизесин бираз көтерип, және қайтып қаъдада отырады ҳәм мына дуўаны оқыйды: Сәжәдту лир-роҳмән ўә әмәнту бир-роҳмән фағфир лий зунуўбий я роҳмән. Сәмиънә ўә әтоънә ғуфронәкә ўә иләйкәл масийр.

Мәниси: «Аллаҳ ушын сәжде қылдым ҳәм Ол Аллаҳға ийман келтирдим, гүналарымды әпиў ет, Эй рейим етиўши Аллаҳ. Я Пәрўәрдигарымыз, биз Сениң әпиў етиўиңди еситтик ҳәм де Саған итаат еттик, ақыретте де Сениң ҳукимиңе разы болып, Саған ғана қайтамыз».

-Усы сәждениң неше шәрти бар?

Жети шәрти бар.

-Олар қайсылар?

Намазда болғандай таҳәратлы болыў; дене, кийим ҳәм орынның пәк болыўы; әўрет бекитилген болыўы; қублаға қарап турыў; нийет етиў.

-Тиләўат сәждесинде қол көтерип тәкбир айтыў ҳәм руку қылыў лазым бола ма?

Тәкбирде қол көтериў ҳәм руку қылыў лазым емес, ал қыямда турып яки отырып нийет етиў менен туўры сәждеге кетиў лазым болады.

-Намаздың сәждесине уқсас бул сәжде де еки мәрте қылына ма?

Бир мәрте қылынады.

-Бул сәжде қайсы ўақытта қылынады?

Сәжде аятын оқығанда. Намаз оқыў мәкириў болмаған ўақытлары дурыс болады.

-Сәжде аяты оқылғаннан кейин, сәждени сол күни яки сол саатта қылмастан кейин қылса, дурыс бола ма?

Дурыс болады, лекин сәжде аятын оқыған ўақытта тезлик пенен қылса, саўаплырақ.

-Бир адам сәжде аятларынан бирин намаз ишинде оқыса, не болады?

Сәжде аятын оқып турып тоқтамастан руку қылса, сәжде орнына өтеди. Басқа сәжде қылыў лазым емес. Егер сәжде аятын оқыған ҳалда руку қылмақшы, бирақ рукуге шекем және бир неше аят оқымақшы болса, онда сәжде аятын оқыған ўақытта тәкбир айтып сәждеге барады да, бир сәжде қылып қыямға қайтады. Соң руку қылғанша оқымақшы болған аятларын оқып, руку қылады.

-Имам сәжде тиләўатын қылғанында имамға уйыған адам ҳәм масбуқ (намазға кеш кирген адам) да сәжде қыла ма?

Олар да имамға уйыған болып, сәжде қылады.

Ўа алайкум ассалам. Қарақалпақстан Мусылманлары қазыятының "Ҳаж ҳәм умра" бөлими бар. Соған барып хабарласың.

Ўа алайкум ассалам. Намазды усындай етип үйренип алсаңыз болады. Бирақ бул намаздың орнына өтпейди. Намазда оқылатуғын аятлар, салаўатлар, дуўаларды ядлап алыўыңыз керек. Себеби намазда қирәәт парыз, болады. Парызды тәрк етиў менен намаз дурыс болмайды.

Ўа алайкум ассалам. Намазды тоқтатып, қайттан намазлыгерди нийет етип бастан баслаў керек.

Ўа алайкум ассалам. Умра етиў ҳаждың орнына өтпейди ҳәм мойнындағы ҳаж етиў парызы орынланған болмайды. Умра бул тек ғана зыярат есапланады, ҳаж бул Аллаҳ тааланың буйрығы. Мал-дүньясы бар болып турып өмири даўамында ҳажға бармаса гүнакар болады, умрада ондай емес.

Умра ҳәм ҳаж ҳаққында қарақалпақ тилинде қолланба таярланып, китап ҳалында баспадан шығарылған, оны китапханалардын тапсаңыз болады.

Ўа алайкум ассалам. Неке жүзиги түсиниги мусылманшылықта жоқ, басқалардан жақын жылларда кирип келген әдет. Ҳаял-қызлардың алтын жүзик тағыўы жайыз. Еркек адамлар гүмис жүзик тағыўы мүмкин. Алтын жүзик тағыўы мүмкин емес.

Ўа алайкум ассалам. Мүбәрек болсын. Исм аўыр болады деген түсиник жоқ.

Шаҳрам - парсы тилиндеги сөз болып, Патшаның қорғаўшысы, патшаға бойсыныўшы әскер, деген мәниде.

Ўа алайкум ассалам. Садақа берилиўи тийис адамлар қатарына бай адамлар кирмейди. Сизиң бул исиңиз қоңсышылық ҳақы жәрдем бериў болады. Сондай-ақ, Аллаҳтың берген неъматларына шүкиршилик те болады.

Айырым адамлар үлкен мал-мүликтиң ийеси болса да, өзи мәнаўий тәрептен жарлы болады, нәтийжеде, өмири мал-дүнья табыў менен ғана өтип кетеди, оны өз орнына бериўди ҳәттеки өзине де ислетиўди билмейди, ақыретте ҳәммесине жуўап береди.

Айырым адамлар азғана мал-дүньясы менен ақ, үлкен-үлкен саўапларға ериседи.

Алдаў жаман қәсийет. Оның орнына расын айтып, өзиме керек, деп айтыў керек.

Ўа алайкум ассалам. Илажы барынша тезирек оқыў керек. Үш ўақытта - Қуяш шығып атырғанда, Қуяш тикке келгенде ҳәм Қуяш батып атырғанда, усы үш ўақыттан басқа қәлеген ўақытта оқыса болады. Таң намаз қаза қалғанда, сол күни Қуяш тик келгенге шекем оқылса сүннетиниң қазасы да қосып оқылады.

Ҳәдиси шәрийфте солай, делинген. Ҳәдисти жақсылап итибар менен оқысақ, ол жерде тәрбиялап деген, демек Аллаҳ тааладан қорқатуғын, биреўдиң ҳақын жемейтуғын, елине, халқына, ата-енесине, шаңарағына жақсы хызмет ететуғын қылып тәрбиялаў керек. Айырым аналар тәрбиялаў дегенде, тамағын берип үлкейгенше қараўды түсинеди, бул қәте түсиник. Тәрбиялаў дегенде биринши орында руўхый тәрептен тәрбиялаў түсиниледи.

Soraw beriw

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты