Сораў жуўаплар

Ўа алайкум ассалам. Ийманы бар адам мусылман есаплана береди. Қылған гүналары ушын ақыретте жуўап береди.

Бир-еки адам ямаса он-жигирма адам сиз айтқандай болса, бул толық бир халықты жаман атлық қылыў дегени емес. Ҳәмме жерде де жақсы ҳәм жаман бар. Динине толық әмел етип жүрген қаншадан қанша шаңарақлар бар. Толық әмел ете алмаса да, қолынан келгенше тақўа жолын тутқанлар бар.

Биз мусылманлар биринши нәўбетте өз турмысымызды ийман үстине қурыўымыз лазым. Ҳәмме нәрсе соннан келип шығады. Ийман қаншелли күшейген сайын турмысымыз ҳадаллыққа толып таса береди. Ийманлы адам ислам арканларын толық услаўға ҳәрекет етеди, ийман нурын күшейтиў жолларын қылады, намазын оқыйды, оразасын тутады, садақа береди, илажсыз қалғанда да әшкара гүна ис қылмайды, арақ ишпейди, қумар ҳәм рибахорлықтан аўлақ болады, зина ҳәм өтирик сөзге жақынласпайды. Мудамы әдалат тийкарында жасайды, ерли-зайып өз миннетлерин орынлаўға қунт қылады. Ийманның не екенин аңлаған адам оны өз турмысына еңгизеди, басқалар оннан өрнек алады.

Ўа алайкум ассалам.

1. Усман разыяллаҳу анҳу жүдә тәрбиялы, минези жүдә жақсы, ҳәммеге меҳрибан болған, уяты жүдә күшли болған. Әдетте инсан сәл жақын адамлары болса биймәлелирек отырады, уялмай арқайын аўызына келген гәпти айта береди, Усман разыяллаҳу анҳуда бул нәрсе болмаған.

Бир күни Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам отырған еди. Ол кисиниң дизеси көринип тур еди. Сол ўақытта Әбиў Бәкир разыяллаҳу анҳу қапыны қағып ишке кириўге руқсат сорады, руқсат берилди. Кейин Умар разыяллаҳу анҳу да келип ишке кириўге руқсат сорады, оған да руқсат берилди. Кейин Усман разыяллаҳу анҳу келип ишке кириўге руқсат сорады, сонда Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам үсти басын туўрылап, дизелерин жаўып алды, кейин ишке кириўге руқсат берди. Олар кеткеннен кейин Нәбий алайҳиссаламнан не ушын Усман разыяллаҳ анҳу келгенде бундай қылғаны соралды, сонла Нәбий алайҳиссалам: “Аллаҳтың периштелери де уялатуғын адамнан уялмайын ба?”, деди”. Имам Бухарый рәўияты.

2. Еле бизлерде бундай шараятлар жаратылмаған. Ташкент ҳәм басқа қалаларда үлкен мешитлердиң жанында ҳаял қызлар ушын арнаўлы бөлме ажыратылған.

3. Парыз, ўәжиб, сүннет намазлардан басқа ҳәмме намазлар нәпил яғный қосымша намаз болады. Түнде оқылатуғын нәпил намаз таҳажжуд, делинеди. Нәпил намазлар ушын ер адамлар да, ҳаял-қызлар да азан-тәкбир айтпайды. Кеми еки рәкат.

Ассаламу алайкум. Мөмин мусылман адам турмыста қандай қыйыншылыққа түсип қалса да, шүкир қылатуғындай неъматтың ишинде жасап атырғанын аңлаўы керек. Себеби мөмин-мусылман болыўдың өзи үлкен бахыт. Адам өмирде ерисиўи мүмкин болған ҳәмме нәрсеге ериссе, ҳәттеки дүньяның ең алды бай адамы болса ямаса қолында дүньяны басқаратуғын бийлик болса, бирақ ийманнан узақ болса, әне сол ҳақыйқый бахытсызлық.

Жуўап: Ўә аләйкум әссәләм. Жаназаларда даўыс шығарып ўай-ўайлап жылаў дурыс емес. Бул ҳаққында бир неше ҳәдис шәрийфлер бар. Төменде солардан айырымларын келтиремиз.

Даўыслап жылаўдың ҳарам екени

Даўыслап жылаўдың қайтарылған ис екенине сарийҳ ҳәдислер келгени ҳеш кимге сыр емес.

Муғыйра разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи:

«Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўасаллам:

«Кимге айтып жыланса, өзи айтып жыланыў менен азапланады», деди».

Еки шайх ҳәм Термизий рәўият еткен.

Ҳәдистен билинип турыпты, өлген адамның артынан айтып жылаў өлиге пайда бермейди, ал оның азапланыўына себеп болады екен.

Әбиў Муўса разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи:

«Умар разыяллаҳу анҳу мүсийбетке ушырағанда Суҳайб:

«Ўай бирадарым!» деп жылай баслады. Сонда Умар:

«Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўасалламның, әлбетте, мәйит тириниң жылаўы менен азапланады, дегенин билмейсең бе?» деди».

Басқа бир рәўиятта:

«Әлбетте, мәйит оған өз әҳлиниң айырым жылаўлары менен азапланады», деген.

Бесеўи рәўият еткен.

Жоқарыдағы ҳәдислерден даўыслап, ўай пәленшим деп жылаўдың ҳарам екенин билемиз, себеби бунда өлген адам ушын азарланыў бар.

Ўа алайкум ассалам. Ҳаяллар ҳеш бир себепсиз күйеўиниң талабын орынламаўға ҳақысы жоқ. Ҳәдиси шәрийфте: "Қайсы бир ҳаял күйеўине терис қарап жатса, азанға шекем периштелер ол ҳаялға нәлет оқыйды", делинген.

Бирақ ҳайыз яки нифаста болса, ямаса ҳаял кеселленип жүрген болса, бундай аўҳалларда ер адам ҳаялының жағдайына қараўы керек.

Ўа алайкум ассалам. Мал-мүликте, пул, алтында қырықтан бирин, яный 2,5% бериледи. Егинде ләлми жер ушын оннан бири, суўғарылатуғын жер ушын жигирмадан бири бериледи. Майда жанлықта қырық дана болғанда биреўи 121 де екеўи. Қара малда отыз болғанда бир жаслы бузаў, қырық болғанда үлкен малдан биреўи. Толығырақ мағлыўматты фиқҳ китапларынан аласыз. Ҳәдис ҳәм Турмыс дүркининиң сегизинши китабы усыған арналған.

Soraw beriw

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты